महाराष्ट्र राज्यातील सार्वजनिक न्यास आणि चॅरिटेबल संस्थांचे नियमन करणाऱ्या अत्यंत महत्त्वाच्या ‘धर्मदाय आयुक्तालयात’ (Charity Commissioner’s Office) सध्या मनुष्यबळाची मोठी टंचाई निर्माण झाली आहे. संपूर्ण राज्यभरात तब्बल ६२५ हून अधिक पदे रिक्त असल्याची धक्कादायक आकडेवारी समोर आली आहे. एका बाजूला प्रशासकीय कामकाजावर ताण वाढत असताना, दुसऱ्या बाजूला मात्र सरकारी नोकरीची आणि विशेषतः स्पर्धा परीक्षांची (MPSC, सरळसेवा) तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी आगामी काळात एक मोठी भरती होण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे.
राज्यातील रिक्त पदांची सद्यस्थिती आणि गांभीर्य Dharmaday Aayuktalay Bharti 2026
राज्यातील धर्मदाय आयुक्तालयात एकूण १,४७६ पदे मंजूर आहेत. मात्र, त्यापैकी केवळ ८४८ पदे सध्या भरलेली असून, तब्बल ६२८ पदे अद्यापही रिक्त आहेत. म्हणजेच एकूण मंजूर पदांच्या जवळपास ४२% पदे रिकामी आहेत.
विभागीय पातळीवर विचार केल्यास, सर्वाधिक रिक्त पदे ही मुंबई विभागात (१८३ पदे) आहेत. त्याखालोखाल पुणे विभागात ९२, तर नाशिक विभागात ७७ पदे रिक्त आहेत. याशिवाय कोल्हापूर (६५), नागपूर (६१), लातूर (६०), छत्रपती संभाजीनगर (५३) आणि अमरावती (३७) या सर्वच विभागांमध्ये कर्मचाऱ्यांची मोठी वाणवा आहे. परिस्थिती इतकी गंभीर आहे की, अनेक जिल्ह्यांमध्ये एकाच अधिकाऱ्याकडे दोन ते तीन जिल्ह्यांचा अतिरिक्त कार्यभार सोपवण्यात आला आहे.
कोणकोणत्या संवर्गातील (Cadre) पदे रिक्त आहेत ? Dharmaday Aayuktalay Bharti 2026
धर्मदाय आयुक्तालयात ‘गट-अ’ (Group A) अधिकाऱ्यांपासून ते ‘गट-ड’ (Group D) कर्मचाऱ्यांपर्यंत सर्वच स्तरांवर मोठी पदे रिक्त आहेत. स्पर्धा परीक्षेची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या दृष्टीने खालील पदांच्या रिक्त जागा सर्वाधिक महत्त्वाच्या आहेत:
* सहाय्यक धर्मदाय आयुक्त (Assistant Charity Commissioner) * धर्मदाय निरीक्षक (Charity Inspector)
* लिपिक वर्गीय कर्मचारी (Clerks/Typists)
* कार्यालयीन कर्मचारी व चतुर्थ श्रेणी कर्मचारी
चॅरिटेबल संस्थांची नोंदणी, त्यांचे वार्षिक लेखापरीक्षण (Audit), संस्थांच्या आर्थिक व्यवहारांवर देखरेख ठेवणे, मालमत्ता व्यवस्थापन आणि गैरव्यवहारांच्या तक्रारींची चौकशी करणे अशी अत्यंत महत्त्वाची कामे या कार्यालयामार्फत चालतात. परंतु, वाढत्या संस्थांच्या तुलनेत कर्मचारी न वाढल्याने व असलेली पदेही रिक्त असल्याने, बदल प्रस्ताव, मालमत्ता नोंदी आणि तक्रारींचे निवारण यासारखी कामे मोठ्या प्रमाणावर प्रलंबित राहत आहेत. परिणामी, सामान्य नागरिक आणि संस्थाचालकांना नाहक मनस्ताप सहन करावा लागत आहे.
स्पर्धा परीक्षा करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाचे मुद्दे (Why this matters for Students): Dharmaday Aayuktalay Bharti 2026
१. आगामी मेगाभरतीची शक्यता: प्रशासनावर येणारा ताण आणि प्रलंबित कामांचा डोंगर पाहता, राज्य सरकारला लवकरच या रिक्त पदांच्या भरतीसाठी (विशेषतः गट-ब आणि गट-क) जाहिरात काढणे प्रशासकीयदृष्ट्या अत्यंत गरजेचे बनले आहे.
२. सरळसेवा आणि MPSC उमेदवारांसाठी संधी: लिपिक (Clerk) आणि धर्मदाय निरीक्षक यांसारखी पदे सहसा सरळसेवा (TCS/IBPS पॅटर्न) किंवा महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगामार्फत (MPSC Group B/C) भरली जातात. त्यामुळे या परीक्षांचा अभ्यास करणाऱ्या विद्यार्थ्यांनी या संधीकडे लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.
३. कायद्यांचा अभ्यास ठरेल फायद्याचा: जे विद्यार्थी ‘धर्मदाय निरीक्षक’ किंवा तत्सम पदांसाठी तयारी करू इच्छितात, त्यांनी सार्वजनिक न्यास नोंदणी कायदे, माहितीचा अधिकार आणि प्रशासकीय कामकाजाची प्राथमिक माहिती वाचून ठेवल्यास आगामी परीक्षांमध्ये त्यांना नक्कीच आघाडी मिळेल.
४. स्पर्धेत टिकून राहण्यासाठी सातत्य: आकडेवारीवरून हे स्पष्ट होते की शासनाकडे जागा भरपूर रिक्त आहेत. त्यामुळे विद्यार्थ्यांनी कोणत्याही अफवांवर विश्वास न ठेवता किंवा जाहिरात येण्याची वाट न पाहता, आपला अभ्यास आणि सराव सातत्याने चालू ठेवावा. ही रिक्त पदे लवकरच विद्यार्थ्यांसाठी ‘सुवर्णसंधी’ म्हणून समोर येऊ शकतात. Dharmaday Aayuktalay Bharti 2026
