विद्यार्थी मित्रांनो, स्पर्धा परीक्षेची तयारी करणाऱ्या सर्व उमेदवारांसाठी एक अत्यंत महत्त्वाची आणि आनंदाची बातमी आहे. प्रशासकीय विभागातील विविध ‘निरीक्षक’ (Inspector – Non-Gazetted Admin) पदांसाठी ‘परिशिष्ट 34’ (Annexure 34) नुसार शासनाने शैक्षणिक पात्रता आणि सेवाप्रवेश नियमांची सविस्तर माहिती प्रसिद्ध केली आहे.
सर्वांत मोठी आणि लक्षवेधी बाब म्हणजे, ही सर्व पदे आता गट क (Group C) मध्ये समाविष्ट होणार आहेत. तसेच, गट ब (Group B) पेक्षा गट क मध्ये आता S13 आणि S14 या उच्च वेतनश्रेणीच्या (Pay Scale) पदांची संख्या लक्षणीयरीत्या जास्त असणार आहे. याचाच अर्थ, गट क ची परीक्षा देऊनही तुम्हाला गट ब च्या तोडीचे वेतन आणि सन्मानजनक पद मिळू शकते.
चला तर मग, ‘परिशिष्ट 34’ मधील अधिकृत दस्तऐवजानुसार कोणत्या विभागासाठी कोणती पदे आहेत आणि त्यांच्या शैक्षणिक पात्रतेत (RR Details – Recruitment Rules) कोणते बदल झाले आहेत, हे सविस्तर आणि सोप्या भाषेत समजून घेऊया. MPSC Group C New Update 2026
1. उद्योग, ऊर्जा, कामगार व खनिकर्म विभाग
आस्थापना: कामगार आयुक्तालय (Labour Commissionerate)
पदाचे नाव: दुकान निरीक्षक, श्रेणी 2 (Shop Inspector Grade 2)
गट: गट ‘क’ (Group C)
जुनी पात्रता: कोणत्याही शाखेची पदवी (Any Degree).
नवीन बदल (After Reforms): या पदाच्या पात्रतेमध्ये शासनाने कोणताही बदल केलेला नाही (No changes in RR). म्हणजेच, कोणत्याही मान्यताप्राप्त विद्यापीठाचा पदवीधर विद्यार्थी या पदासाठी अर्ज करू शकतो. MPSC Group C New Update 2026
2. विधी व न्याय विभाग (Law and Judiciary Department)
आस्थापना: धर्मदाय आयुक्त कार्यालय, महाराष्ट्र राज्य, मुंबई
पदाचे नाव: निरीक्षक (Inspector)
गट: गट ‘क’ (Group C)
जुनी पात्रता: उमेदवाराकडे किमान पदवी (Degree) किंवा पदवीपेक्षा उच्च शैक्षणिक पात्रता असणे आवश्यक आहे.
नवीन बदल (After Reforms): यामध्येही कोणताही बदल करण्यात आलेला नाही. पदवीधर उमेदवार या पदासाठी पात्र असतील.
3. इतर मागास बहुजन कल्याण विभाग
आस्थापना: इतर मागास बहुजन कल्याण संचालनालय
पदाचे नाव: निरीक्षक (Inspector)
गट: गट ‘क’ (Group C)
जुनी पात्रता: मान्यताप्राप्त विद्यापीठाची कोणत्याही शाखेतील पदवी (Degree in any discipline).
नवीन बदल (After Reforms): सेवाप्रवेश नियमांमध्ये कोणताही बदल नाही. सर्वसामान्य पदवीधर विद्यार्थी यासाठी पात्र आहेत.
4. सामाजिक न्याय आणि विशेष सहाय्य विभाग
आस्थापना: सामाजिक न्याय आणि विशेष सहाय्य विभाग
पदाचे नाव: समाजकल्याण निरीक्षक (Social Welfare Inspector)
गट: गट ‘क’ (Group C)
जुनी पात्रता: मान्यताप्राप्त विद्यापीठाची पदवी असणे आवश्यक. तसेच, निवड झालेल्या उमेदवारांना 1 वर्षाच्या प्रोबेशन (Probation) कालावधीवर ठेवले जाते.
नवीन बदल (After Reforms): पात्रतेत कोणताही बदल नाही. MPSC Group C New Update 2026
5. सामाजिक न्याय आणि विशेष सहाय्य विभाग (वरिष्ठ पद)
आस्थापना: न्याय विभाग (Justice Department)
पदाचे नाव: वरिष्ठ समाजकल्याण निरीक्षक (Senior Social Welfare Inspector)
गट: गट ‘क’ (Group C)
जुनी पात्रता: पदवीधर असणे आवश्यक. मात्र, ज्या उमेदवारांकडे शारीरिक शिक्षण (Physical Education) मधील पदवी किंवा डिप्लोमा असेल, त्यांना निवडीत ‘प्राधान्य’ (Preference) दिले जाण्याची तरतूद होती. प्रोबेशन पिरियड 1 वर्षाचा असतो.
नवीन बदल (After Reforms): नियमात कोणताही मोठा बदल सूचित केलेला नाही.
सर्वांत मोठे बदल: आदिवासी विकास विभागाच्या पदांमध्ये!
विद्यार्थी मित्रांनो, वर दिलेल्या 5 पदांच्या पात्रतेत फारसे बदल झालेले नाहीत, परंतु आदिवासी विकास विभागाच्या पदांच्या भरती नियमांमध्ये (Recruitment Rules) शासनाने खूप मोठा आणि विद्यार्थ्यांच्या फायद्याचा बदल केला आहे. तो खालीलप्रमाणे:
6. आदिवासी विकास विभाग (Tribal Development Department)
आस्थापना: आदिवासी विकास संचालनालय
पदाचे नाव: आदिवासी विकास निरीक्षक (Tribal Development Inspector)
गट: गट ‘क’ (Group C)
जुनी पात्रता (Before Reforms): उमेदवाराचे वय 33 वर्षांपेक्षा जास्त नसावे. पदवी आवश्यक होती, परंतु ज्यांच्याकडे पदव्युत्तर पदवी (Post-Graduate Degree) किंवा शिक्षणशास्त्रातील पदवी (Degree in Education – B.Ed/D.Ed) असेल त्यांना ‘प्राधान्य’ (Preference) दिले जात असे.
नवीन सुधारीत नियम (After Reforms): हा नियम आता पूर्णपणे बदलण्यात आला आहे! आता फक्त “कोणत्याही शाखेची पदवी” (Bachelor’s Degree in any stream) असणे पुरेसे आहे.
फायदा काय?
आता कोणताही अतिरिक्त अनुभव (Experience) किंवा अतिरिक्त कौशल्य (Additional Skills / Preferential Qualification) असण्याची कोणतीही सक्ती नाही. म्हणजेच, सर्वसामान्य B.A, B.Com, B.Sc झालेले विद्यार्थी आता कोणत्याही भेदभावाविना या पदासाठी अर्ज करू शकतील.
7. आदिवासी विकास विभाग (वरिष्ठ पद)
आस्थापना: आदिवासी विकास संचालनालय
पदाचे नाव: वरिष्ठ आदिवासी विकास निरीक्षक (Senior Tribal Development Inspector)
गट: गट ‘क’ (Group C)
जुनी पात्रता (Before Reforms): कला, विज्ञान, वाणिज्य किंवा कायदा (Arts, Science, Commerce or Law) शाखेत किमान ‘Second Class’ मध्ये पदवी आणि सोबतच शिक्षणशास्त्र किंवा शारीरिक शिक्षणाची पदवी अनिवार्य होती. तसेच इन्स्टिट्यूशनल मॅनेजमेंट किंवा शैक्षणिक प्रशासनाचा अनुभव असणाऱ्यांना प्राधान्य होते.
नवीन सुधारीत नियम (After Reforms): शासनाने ही सर्व किचकट पात्रता रद्द केली आहे. आता नवीन नियमानुसार फक्त “कोणत्याही शाखेची पदवी” (Bachelor’s Degree in any stream) आवश्यक आहे.
फायदा काय?
या वरिष्ठ पदासाठी सुद्धा आता कोणताही अनुभव (Experience) किंवा प्राधान्य पात्रता (Preferential Qualification) आवश्यक नाही (Not Required). यामुळे लाखो पदवीधर उमेदवारांसाठी एक मोठी संधी उपलब्ध झाली आहे. MPSC Group C New Update 2026
निष्कर्ष आणि विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाची बाब (S13 व S14 Pay Scale)
मित्रांनो, परिशिष्ट 34 च्या या अपडेटवरून एक गोष्ट स्पष्ट होते की, शासनाने भरती प्रक्रियेतील किचकट अटी शिथिल केल्या आहेत. विशेषतः आदिवासी विकास विभागातील निरीक्षक पदांसाठी आता सर्व पदवीधर समान पातळीवर स्पर्धा करू शकतील.
तसेच, आपण आधीच चर्चा केल्याप्रमाणे ही सर्व ‘निरीक्षक’ (Inspector) स्तरावरील पदे गट ‘क’ (Group C) मध्ये मोडत असली तरी, त्यांना S13 आणि S14 सारखे उच्च Pay Scale लागू असणार आहे. भविष्यात येणाऱ्या जाहिरातींमध्ये गट ‘ब’ पेक्षा गट ‘क’ मध्ये या S14 लेव्हलच्या पोस्ट्स जास्त बघायला मिळतील.
त्यामुळे गट क ची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांनी आपला अभ्यास आणखी जोमाने सुरू करावा, कारण हे पद तुम्हाला उत्तम पगार आणि समाजात चांगला दर्जा नक्कीच मिळवून देईल. अशाच नवनवीन आणि अचूक शैक्षणिक माहितीसाठी तसेच नोकरीच्या अपडेट्ससाठी Studyflow Updates ला नक्की भेट देत राहा! MPSC Group C New Update 2026
