स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या महाराष्ट्रातील तमाम विद्यार्थ्यांसाठी एक अतिशय आनंदाची आणि महत्त्वाची बातमी आहे. राज्याच्या मृद व जलसंधारण विभागाच्या (Soil and Water Conservation Department) फेररचनेला आणि सुधारित आकृतीबंधाला राज्य शासनाने नुकतीच मंजुरी दिली आहे.
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या मंत्रिमंडळाच्या बैठकीत या विभागासाठी तब्बल 8767 पदांच्या सुधारित आकृतीबंधास मान्यता देण्यात आली आहे. या निर्णयामुळे आगामी काळात जलसंधारण विभागात मोठ्या प्रमाणावर भरती प्रक्रिया राबवली जाण्याची शक्यता असून, विद्यार्थ्यांसाठी ही एक मोठी संधी ठरणार आहे.
चला तर मग, या निर्णयामागील सविस्तर माहिती, पदांची विभागणी आणि नवीन कार्यालयांची रचना समजून घेऊया.
विभागाची पार्श्वभूमी आणि पदांची निश्चिती
सन 2017 मध्ये ग्रामविकास व जलसंधारण विभागातून ‘मृद व जलसंधारण’ हा एक स्वतंत्र विभाग निर्माण करण्यात आला होता.
त्यावेळी छत्रपती संभाजीनगर येथे आयुक्तालयाच्या स्थापनेसह क्षेत्रीय स्तरावरील यंत्रणेसाठी सुमारे 16423 पदांचा आकृतीबंध निश्चित करण्यात आला होता.
यापैकी मूळ विभागाची 6481 पदे आणि कृषी विभागाकडून 9942 पदे वर्ग होणे अपेक्षित होते.
यावर उच्चस्तरीय सचिव समितीने मृद व जलसंधारण विभागाकरिता मंजूर 6481 व महाराष्ट्र जलसंधारण महामंडळाकरिता मंजूर 2 पदांसह एकूण 6483 पदांव्यतिरिक्त सुमारे 2284 वाढीव पदांसह एकूण 8767 पदांच्या सुधारित आकृतीबंधाला आता मान्यता दिली आहे.
क्षेत्रीय यंत्रणेची फेररचना: कुठे काय बदल होणार?
या निर्णयामध्ये केवळ पदांना मान्यताच दिलेली नाही, तर संपूर्ण प्रशासकीय यंत्रणेची फेररचना करण्यात आली आहे.
प्रादेशिक जलसंधारण अधिकारी यांच्या 6 कार्यालयांमधील 102 पदे रद्द करण्यात येणार आहेत.
सध्या जलसंधारण अधिकारी यांची 31 कार्यालये अस्तित्वात आहेत. परंतु नवीन आकृतीबंधानुसार, राज्यातील 34 जिल्ह्यांसाठी 34 कार्यालये स्थापन करण्यात येतील.
नवीन कार्यालये: वर्धा, पालघर आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांमध्ये नव्याने जिल्हा जलसंधारण अधिकारी यांची कार्यालये सुरू होतील.
महानगरपालिका क्षेत्रांसाठी विशेष तरतूद
महानगरपालिका क्षेत्रांमध्ये मृद व जलसंधारण विभागाची कामे मोठ्या प्रमाणावर करावी लागतात. यासाठी राज्यातील 29 महापालिकांसाठी 31 पदे नव्याने समाविष्ट करण्यात आली आहेत. याची विभागणी खालीलप्रमाणे:
मुंबई महानगर प्रदेश (9 मनपा): 3 पथके (9 पदे)
पुणे व पिंपरी-चिंचवड (2 मनपा): 1 पथक (3 पदे)
नाशिक व मालेगाव (2 मनपा): 1 पथक (3 पदे)
उर्वरित 16 महानगरपालिका: वरिष्ठ अभियंता किंवा सहाय्यक अभियंता श्रेणी (प्रत्येकी 1 पद) अशी एकूण 16 पदे.
जिल्हा परिषद लघु पाटबंधारे यंत्रणा (ZP Minor Irrigation)
सध्या जलसंधारण विभागांतर्गत जिल्हा परिषदेच्या लघु पाटबंधारे यंत्रणेमध्ये जिल्हा जलसंधारण अधिकाऱ्यांची 30 कार्यालये आहेत.
यामध्ये आता 4 ने वाढ करण्यात येणार आहे.
कोल्हापूर, लातूर, रत्नागिरी आणि रायगड या चार जिल्ह्यांमध्ये नव्याने कार्यकारी अभियंता (जि.प. लघु पाटबंधारे) कार्यालये स्थापन करण्यात येणार असून, त्यासाठी 408 पदांना विशेष मान्यता देण्यात आली आहे. Soil & Water Conservation Borad Update 2026
उप अभियंता आणि सूक्ष्म पाणलोट (Micro Watershed) निर्मिती
पाणलोट क्षेत्राच्या विकासासाठी गाव आणि उपविभाग पातळीवर मोठे बदल केले जाणार आहेत:
सध्या उप अभियंता यांची 142 उपविभागीय कार्यालये आहेत. त्यात वाढ करून नव्याने 33 कार्यालये सुरू करण्यात येणार आहेत. म्हणजेच एकूण 175 उपविभाग होतील.
प्रत्येक उपविभागांतर्गत 8 पथके निर्माण करण्यात येतील. यानुसार 175 उपविभागांसाठी एकूण 1400 पथके निर्माण करण्यात येतील.
राज्यात सध्या 1543 मेगा वॉटरशेड (Mega Watershed) अस्तित्वात असून, प्रशासकीय सोयीसाठी त्यांची विभागणी आता 57842 मायक्रो वॉटरशेडमध्ये (Micro Watershed) करण्यात आली आहे. Soil & Water Conservation Borad Update 2026
विद्यार्थ्यांसाठी याचा अर्थ काय? (Studyflow Updates Analysis)
मित्रांनो, आकृतीबंध मंजूर होणे ही कोणतीही भरती प्रक्रिया सुरू होण्याची पहिली आणि सर्वात महत्त्वाची पायरी असते. 8767 पदांना मान्यता मिळाल्यामुळे, लवकरच MPSC किंवा सरळसेवा (TCS/IBPS) मार्फत या पदांच्या भरतीची जाहिरात पाहायला मिळू शकते. यामध्ये अभियंता (Engineer), सहाय्यक, लिपिक आणि इतर तांत्रिक व अतांत्रिक पदांचा मोठा वाटा असेल.
त्यामुळे, जे विद्यार्थी तांत्रिक किंवा प्रशासकीय सेवांची तयारी करत आहेत, त्यांनी आपला अभ्यास आतापासूनच अधिक जोमाने सुरू करणे गरजेचे आहे.
अशाच नवनवीन भरती अपडेट्स, जाहिराती आणि शैक्षणिक माहितीसाठी Studyflow Updates ला नेहमी भेट देत राहा! Soil & Water Conservation Borad Update 2026
