MPSC Group C Syllabus & Exam Pattern 2026 : संपूर्ण माहिती
महाराष्ट्र अराजपत्रित सेवा मुख्य परीक्षा (गट क): संपूर्ण परीक्षेचे स्वरूप आणि अभ्यासक्रम
नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो, Studyflow Updates वर तुमचे स्वागत आहे. मी, आज तुमच्यासाठी महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगातर्फे (MPSC) घेण्यात येणाऱ्या ‘महाराष्ट्र अराजपत्रित सेवा मुख्य परीक्षा (गट क)’ या परीक्षेचा संपूर्ण अभ्यासक्रम आणि परीक्षेचे स्वरूप अगदी सोप्या भाषेत घेऊन आलो आहे.
अभ्यासाला सुरुवात करण्यापूर्वी परीक्षेचे स्वरूप आणि अभ्यासक्रम (Syllabus) समजून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे असते. या लेखामध्ये आपण सहायक मोटार वाहन निरीक्षक (AMVI) पद वगळून इतर पदे आणि AMVI पद या दोन्हीसाठीच्या मुख्य परीक्षेची सविस्तर माहिती पाहणार आहोत.
भाग 1: गट क मुख्य परीक्षा (सहायक मोटार वाहन निरीक्षक पद वगळून)
सहायक मोटार वाहन निरीक्षक हे पद वगळता इतर सर्व गट क पदांसाठी मुख्य परीक्षा एकूण 400 गुणांची असते, ज्यामध्ये दोन पेपर असतात. MPSC Group C Syllabus & Exam Pattern 2026
परीक्षेचे स्वरूप (Exam Pattern)
खालील तक्त्यामध्ये पेपर 1 आणि पेपर 2 चे सविस्तर स्वरूप दिले आहे:
पेपर क्र. विषय प्रश्नसंख्या गुण दर्जा माध्यम वेळ स्वरूप
Paper 1 मराठी 50 100 12 वी मराठी 1 तास वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी
इंग्रजी 50 100 पदवी इंग्रजी
Paper 2 सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता चाचणी 100 200 पदवी मराठी व इंग्रजी 1 तास वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी
नकारात्मक गुणदान (Negative Marking):
प्रत्येक चुकीच्या उत्तरासाठी 25% किंवा 1/4 गुण एकूण गुणांमधून वजा केले जातील.
जर एका प्रश्नाची एकापेक्षा जास्त उत्तरे दिली किंवा उत्तरपत्रिकेत पूर्ण वर्तुळ रंगवले नाही, तर ते उत्तर चुकीचे मानले जाईल आणि 25% गुण वजा होतील.
एखाद्या प्रश्नाचे उत्तर दिलेच नाही (Unattempted), तर त्यासाठी कोणतेही गुण वजा केले जाणार नाहीत. MPSC Group C Syllabus & Exam Pattern 2026
अभ्यासक्रम (Syllabus) गट क
पेपर 1: मराठी आणि इंग्रजी
मराठी: सर्वसामान्य शब्दसंग्रह, वाक्यरचना, व्याकरण, म्हणी व वाक्प्रचार यांचा अर्थ आणि उपयोग, तसेच उताऱ्यावरील प्रश्नांची उत्तरे.
इंग्रजी: Common Vocabulary, Sentence structure, Grammar, use of Idioms and phrases & their meaning,
and comprehension of passage. MPSC Group C Syllabus & Exam Pattern 2026
पेपर 2: सामान्य क्षमता चाचणी (General Studies & Intelligence Test)
या पेपरमध्ये खालील प्रमुख घटकांचा समावेश असेल:
- 1. सामान्य बुद्धिमापन व आकलन: उमेदवार किती लवकर व अचूकपणे विचार करू शकतो हे तपासणारे प्रश्न.
- 2. चालू घडामोडी: जागतिक, तसेच महाराष्ट्रासह भारतातील.
- 3. अंकगणित व सांख्यिकी: बेसिक गणित आणि सांख्यिकी.
- 4. माहितीचा अधिकार अधिनियम: RTI 2005 (अपडेटेड) आणि महाराष्ट्र लोकसेवा हक्क अधिनियम 2015.
- 5. भारतीय संघ राज्यव्यवस्था व राज्यघटना: राज्यघटनेची निर्मिती, प्रस्तावना, महत्त्वाची कलमे, मूलभूत हक्क व कर्तव्ये, केंद्रराज्य संबंध, राज्यपाल, मुख्यमंत्री कार्य व अधिकार, राज्य विधिमंडळ आणि न्यायमंडळ इत्यादी.
- 6. आधुनिक भारताचा व महाराष्ट्राचा इतिहास: 1885 ते 1947 मधील सामाजिक व आर्थिक जागृती, समाज सुधारकांचे कार्य, वर्तमानपत्रे आणि राष्ट्रीय चळवळी.
- 7. भूगोल आणि पर्यावरण: भूगोल: महाराष्ट्र आणि भारताचा प्राकृतिक भूगोल, हवामान, पर्जन्यमान, नद्या, पर्वत, राजकीय विभाग, लोकसंख्या आणि स्थलांतर (Migration) व त्याचे परिणाम.
पर्यावरण: मानवी विकास, नैसर्गिक साधनसंपत्तीचे संधारण, प्रदूषण, पर्यावरणीय आपत्ती आणि जागतिक/राज्य पातळीवरील कार्यरत संस्था. - 8. सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान: भौतिकशास्त्र (Physics), रसायनशास्त्र (Chemistry), प्राणीशास्त्र (Zoology), वनस्पतीशास्त्र (Botany), दूर संवेदन (Remote Sensing), GIS आणि माहिती व संप्रेषण तंत्रज्ञान (ICT).
- 9. अर्थव्यवस्था व नियोजन: समग्रलक्षी अर्थशास्त्र: वृद्धी आणि विकास, सार्वजनिक वित्त, आंतरराष्ट्रीय व्यापार.
भारतीय अर्थव्यवस्था: शेती, ग्रामीण विकास, सहकार, बँकिंग, उद्योग, पायाभूत सुविधा आणि महाराष्ट्राची अर्थव्यवस्था.
भाग 2: सहायक मोटार वाहन निरीक्षक (AMVI) मुख्य परीक्षा
जर तुम्ही सहायक मोटार वाहन निरीक्षक (Assistant Motor Vehicle Inspector) पदासाठी मुख्य परीक्षा देत असाल, तर त्यासाठी वेगळी परीक्षा योजना आहे. ही परीक्षा एकूण 300 गुणांची असते आणि यामध्ये फक्त एकच पेपर असतो. MPSC Group C Syllabus & Exam Pattern 2026
परीक्षेचे स्वरूप (AMVI)
विषय दर्जा माध्यम प्रश्नसंख्या गुण वेळ स्वरूप
यंत्र अभियांत्रिकी व स्वयंचल अभियांत्रिकी (Mechanical & Automobile Engineering) पदविकेसमान (Diploma Level) इंग्रजी 150 300 1.5 तास (दीड तास)
वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी
नकारात्मक गुणदान (Negative Marking):
गट क च्या इतर परीक्षांप्रमाणेच येथेही प्रत्येक चुकीच्या उत्तरासाठी 25% किंवा 1/4 गुण वजा केले जातील. अनुत्तरित प्रश्नांसाठी निगेटिव्ह मार्किंग नसेल.
अभ्यासक्रम (Syllabus) AMVI
या परीक्षेचा अभ्यासक्रम पूर्णपणे तांत्रिक (Technical) असून तो इंग्रजी माध्यमातून असेल:
- 1. Strength of Materials: Simple stress, strain energy, bending moment, Principle planes, Theory of torsion.
- 2. Manufacturing Processes: Engineering materials, Metal cutting processes (Turning, Drilling, Milling, etc.), Plastics, NCCNC machines.
- 3. Theory of Machines: Kinematics, dynamics, friction, power transmission (clutch, belt drive), gyroscopes, Cams.
- 4. Hydraulics and Hydraulic Machineries: Fluid properties, Bernoulli’s Equation, Pascal’s Law, Hydraulic turbines, and pumps.
- 5. Thermal Engineering and Refrigeration: Thermodynamics, heat engines, air compressors, Gas power cycles, Refrigeration systems.
- 6. Industrial Engineering and Management: Management functions, Industrial acts, plant layouts, statistical quality control.
- 7. Power Developing Systems: SI/CI engines, twostroke/fourstroke, CRDI, MPFI system, Ignition systems.
- 8. Cooling and Lubrication Systems: Types of cooling systems, engine lubrication, chassis lubrication, troubleshooting.
- 9. Transmission Systems: Clutches (single, multiplate, centrifugal), Gear Boxes (sliding mesh, constant mesh), torque converter.
- 10. Steering Systems and Starting Drives: Steering geometry, Ackerman’s mechanism, power steering, wheel alignment, starter motor drives, dynamo, and alternator.
- 11. Differential, Rear Axle and Brakes: Differential working, rear axle types, Brakes (drum, disk, hydraulic, air, ABS).
- 12. Vehicle Maintenance and Transport Management: Servicing, workshop layout, emission control, elements of transport.
- 13. Automobile Electrical and Electronic Systems: Battery, Starting system, Alternators.
- 14. Introduction to Electric Vehicles: Battery energy storage, Battery Management System (BMS).
- 15. Motor Vehicle Act and Road Safety: Licensing, registration, Taxation, Insurance, RTO structure, passenger safety.
विद्यार्थी मित्रांनो, हा अभ्यासक्रम खूप सविस्तर आहे. योग्य नियोजन आणि सातत्यपूर्ण अभ्यास तुम्हाला नक्कीच यश मिळवून देईल. परीक्षेच्या तयारीसाठी तुम्हा सर्वांना खूप खूप शुभेच्छा! अशाच नवनवीन शैक्षणिक अपडेट्स आणि मार्गदर्शन मिळवण्यासाठी Studyflow Updates ला नक्की भेट देत राहा. MPSC Group C Syllabus & Exam Pattern 2026
