Steno Bharti 2025-26 : स्टेनो संवर्ग 1 वर्षासाठी पुनर्जीवित; MPSC कडे मागणीपत्र पाठवण्याचे शासनाचे आदेश!
राज्यातील ‘स्टेनो’ (लघुलेखक) पदांची भरती होणार! ‘मृत संवर्ग’ 1 वर्षासाठी पुनर्जीवित; MPSC कडे मागणीपत्र पाठवण्याचे शासनाचे आदेश
राज्यातील स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या आणि विशेषतः लघुलेखन (Shorthand / Stenography) क्षेत्रातील हजारो उमेदवारांसाठी एक दिलासादायक बातमी समोर आली आहे. राज्य शासनाने लघुलेखक (Stenographer) संवर्गातील भरती प्रक्रिया पुन्हा सुरू करण्याचा मार्ग मोकळा केला असून, या संवर्गाला 1 वर्षासाठी पुनर्जीवित करण्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे.
तसेच सर्व मंत्रालयीन प्रशासकीय विभागांना लघुलेखक पदांचे मागणीपत्र महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाकडे (MPSC) तातडीने सादर करण्याचे निर्देशही शासनाकडून देण्यात आले आहेत. या निर्णयामुळे वर्षानुवर्षे स्टेनो पदाची वाट पाहणाऱ्या हजारो विद्यार्थ्यांना काहीसा दिलासा मिळाला आहे. Steno Bharti 2025-26
नेमकी पार्श्वभूमी काय होती? ‘मृत संवर्ग’ निर्णय काय होता?
शासकीय कामकाजात दिवसेंदिवस वाढणारा माहिती तंत्रज्ञानाचा (IT) वापर, संगणकीकरण आणि व्हॉइस टायपिंगसारख्या आधुनिक तंत्रज्ञानाधारित साधनांचा पर्याय उपलब्ध झाल्याचे कारण देत राज्य शासनाने 5 May 2025 रोजी राज्यातील सर्व स्टेनोची पदे ‘मृत संवर्ग’ (Dying Cadre) म्हणून घोषित केली होती. Steno Bharti 2025-26
या निर्णयाचा थेट परिणाम असा झाला की:
- राज्यातील सर्व शासकीय व प्रशासकीय विभागांतील लघुलेखक (Steno) पदे रद्द करण्यात आली.
- भविष्यात या पदांवर नव्याने भरती होणार नाही, अशी स्थिती निर्माण झाली.
- केवळ स्टेनो परीक्षेची तयारी करणाऱ्या आणि टायपिंग-शॉर्टहँडची विशेष कौशल्ये आत्मसात केलेल्या हजारो विद्यार्थ्यांचा सरकारी नोकरीचा मार्गच कायमचा बंद झाला होता.
विद्यार्थ्यांचा रोष आणि आंदोलनाचा दबाव
शासनाच्या या अजब निर्णयामुळे स्पर्धा परीक्षा विश्वात प्रचंड संतापाची लाट उसळली होती. हजारो विद्यार्थ्यांनी रात्रंदिवस मेहनत करून 80, 100 आणि 120 शब्द प्रति मिनिट (WPM) वेगाने शॉर्टहँडचा सराव केला होता. शासनाने अचानक हा संवर्गच रद्द केल्याने विद्यार्थ्यांचे भवितव्य अंधारात सापडले होते.
या निर्णयाच्या विरोधात राज्यभरात तीव्र आंदोलने झाली. स्पर्धा परीक्षा समन्वय समित्या आणि विद्यार्थ्यांनी ही पदे पूर्ववत करावीत व दरवर्षी नियमित भरती प्रक्रिया राबवावी, यासाठी ठिकठिकाणी निदर्शने केली. सध्या राज्यभरात विविध मागण्यांसाठी सुरू असलेल्या स्पर्धा परीक्षा आंदोलनातही स्टेनो संवर्ग कायमस्वरूपी पूर्ववत करण्याचा मुद्दा सातत्याने लावून धरण्यात आला होता.
शासनाचा ताजा निर्णय: ‘एक वेळेची विशेष बाब’ म्हणून 1 वर्ष मुदतवाढ
विद्यार्थ्यांचा रोष, वाढता दबाव आणि प्रशासकीय कामकाजाची प्रत्यक्ष गरज लक्षात घेऊन राज्य शासनाने आपल्या भूमिकेत बदल केला आहे. शासनाने या निर्णयाला ‘एक वेळेची विशेष बाब’ म्हणून मान्यता दिली असून, लघुलेखक संवर्गाला 1 वर्षाची मुदतवाढ दिली आहे. म्हणजेच पुढील 1 वर्षासाठी हा संवर्ग पूर्ववत सुरू राहणार असून या कालावधीत रिक्त पदांची भरती प्रक्रिया पूर्ण केली जाणार आहे. Steno Bharti 2025-26
MPSC कडे मागणीपत्र (Requisition) तातडीने पाठवण्याचे आदेश
या निर्णयाची केवळ घोषणा न करता शासनाने तातडीने अंमलबजावणीचे पाऊल उचलले आहे. राज्य शासनाने सर्व मंत्रालयीन प्रशासकीय विभागांना स्पष्ट आदेश दिले आहेत की:
आपापल्या विभागातील लघुलेखक संवर्गातील रिक्त पदांची काटेकोर गणना करावी.
या रिक्त पदांचे मागणीपत्र (Requisition) महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाकडे (MPSC) विनाविलंब आणि तातडीने पाठवावे.
MPSC कडून मागणीपत्र प्राप्त होताच लवकरच या पदांच्या अधिकृत भरतीची जाहिरात प्रसिद्ध केली जाईल. Steno Bharti 2025-26
विद्यार्थ्यांची मुख्य मागणी: संवर्ग ‘कायमस्वरूपी’ पूर्ववत ठेवा!
शासनाने 1 वर्षाची मुदतवाढ देऊन भरती करण्याचा निर्णय घेतल्यामुळे तात्पुरता दिलासा नक्कीच मिळाला आहे; परंतु विद्यार्थ्यांचे समाधान झालेले नाही. विद्यार्थ्यांचे आणि संघटनांचे म्हणणे आहे की:
केवळ 1 वर्षाची मुदतवाढ म्हणजे तात्पुरती मलमपट्टी आहे.
न्यायालयीन कामकाज, महत्त्वाच्या बैठका, गोपनीय अहवाल तयार करणे यासाठी स्टेनोचे प्रत्यक्ष अस्तित्व आवश्यक असते; तंत्रज्ञान मानवी कौशल्याची पूर्ण जागा घेऊ शकत नाही.
त्यामुळे शासनाने ‘मृत संवर्ग’ हा शिक्का कायमचा हटवून हा संवर्ग कायमस्वरूपी पूर्ववत करावा आणि दरवर्षी रिक्त पदांचे वेळापत्रक जाहीर करावे, या मागणीवर विद्यार्थी अजूनही ठाम आहेत.
विद्यार्थ्यांसाठी पुढील दिशा व तयारी
शासनाने MPSC ला मागणीपत्र पाठवण्याचे आदेश दिल्याने येत्या काही महिन्यांत लघुलेखक (निम्नश्रेणी व उच्चश्रेणी लघुलेखक) पदांची मोठी जाहिरात प्रसिद्ध होण्याची दाट शक्यता आहे. त्यामुळे उमेदवारांनी खालील बाबींवर लक्ष केंद्रित करावे:
शॉर्टहँड सराव: इंग्रजी आणि मराठी लघुलेखनाचा दैनंदिन सराव वाढवावा आणि टायपिंग अचूकतेवर (Accuracy) भर द्यावा.
सामान्य अध्ययन व भाषा ज्ञान: MPSC द्वारे घेतल्या जाणाऱ्या चाळणी परीक्षेसाठी (Screening Test) मराठी, इंग्रजी व्याकरण, चालू घडामोडी आणि बौद्धिक चाचणीचा अभ्यास सुरू ठेवावा.
कागदपत्रे अद्ययावत ठेवा: GCC-TBC प्रमाणपत्रे, शॉर्टहँड बोर्ड सर्टिफिकेट्स, नॉन-क्रिमिलेअर आणि डोमासाईल यांसारखी आवश्यक कागदपत्रे वेळेत तयार ठेवावीत. Steno Bharti 2025-26
महत्त्वाचा निष्कर्ष
लघुलेखक संवर्ग 1 वर्षासाठी पुनर्जीवित होणे हा विद्यार्थ्यांच्या एकजुटीचा आणि लढ्याचा विजय आहे. शासनाने MPSC कडे तातडीने मागणीपत्र पाठवण्याचे निर्देश दिल्याने लवकरच स्टेनो पदांची अधिकृत जाहिरात आपल्याला पाहायला मिळू शकते. स्पर्धा परीक्षेच्या अशाच अधिकृत आणि ताज्या अपडेट्ससाठी आमच्या संकेतस्थळाला नियमित भेट द्या! Steno Bharti 2025-26
