Bhumi Abhilekh Vibhag 2026 : भूमी अभिलेख विभागात मोठे बदल: 32 नवीन कार्यालये आणि त्यांचे कार्यक्षेत्र निश्चित (सविस्तर शासन निर्णय)

Bhumi Abhilekh Vibhag 2026 : महाराष्ट्र भूमी अभिलेख विभाग नवीन कार्यालये GR 2026: 32 नवीन कार्यालयांना मंजुरी, जाणून घ्या सविस्तर कार्यक्षेत्र

भूमी अभिलेख विभागात मोठे बदल: 32 नवीन कार्यालये आणि त्यांचे कार्यक्षेत्र निश्चित (सविस्तर शासन निर्णय)

महाराष्ट्र शासनाच्या महसूल व वन विभागाकडून भूमी अभिलेख (Land Records) विभागासंदर्भात एक अत्यंत महत्त्वाचा शासन निर्णय (GR) 20 मे 2026 रोजी प्रसिद्ध करण्यात आला आहे. स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी आणि महसूल विभागाच्या कामकाजाची माहिती ठेवणाऱ्या प्रत्येकासाठी ही एक मोठी अपडेट आहे. शासनाने प्रशासकीय कामकाज अधिक वेगाने व्हावे यासाठी भूमी अभिलेख विभागात अनेक नवीन कार्यालयांना मंजुरी दिली आहे.
या लेखामध्ये आपण या नवीन शासन निर्णयातील सर्व महत्त्वाचे मुद्दे, नवीन मंजूर झालेली कार्यालये आणि त्यांचे निश्चित करण्यात आलेले मुख्यालयाचे ठिकाण याबद्दल सविस्तर माहिती पाहणार आहोत.    Bhumi Abhilekh Vibhag 2026

शासन निर्णयाची पार्श्वभूमी आणि मुख्य मंजुरी

सुधारित आकृतीबंध: महसूल विभागाच्या अधिपत्याखालील भूमी अभिलेख विभागातील एकूण 10683 पदांच्या सुधारित आकृतीबंधास 11 मार्च 2026 च्या शासन निर्णयानुसार मंजुरी देण्यात आली होती.

नवीन कार्यालयांची निर्मिती: याच निर्णयाचा आधार घेत शासनाने राज्यात एकूण 32 नवीन कार्यालये स्थापन करण्यास मान्यता दिली आहे. आता या नवीन कार्यालयांचे मुख्यालय आणि कार्यक्षेत्र निश्चित करण्यात आले आहे.  Bhumi Abhilekh Vibhag 2026

नव्याने निर्माण करावयाच्या कार्यालयांची एकूण संख्या खालीलप्रमाणे आहे:

1. उपसंचालक भूमी अभिलेख कार्यालय: 1
2. जिल्हा अधीक्षक भूमी अभिलेख कार्यालय: 8
3. नगर भूमापन अधिकारी कार्यालय: 23
1. नवीन उपसंचालक भूमी अभिलेख कार्यालय
राज्यात 1 नवीन उपसंचालक कार्यालयाची निर्मिती करण्यात आली आहे.
कार्यालयाचे नाव: उपसंचालक भूमी अभिलेख, नांदेड प्रदेश, नांदेड.

मुख्यालयाचे ठिकाण: नांदेड.

कार्यक्षेत्र: यामध्ये जिल्हा अधीक्षक भूमी अभिलेख नांदेड क्रमांक-1, नांदेड क्रमांक-2 (भोकर मुख्यालय), लातूर, हिंगोली आणि धाराशिव या कार्यालयांचा समावेश असेल.    Bhumi Abhilekh Vibhag 2026

2. नवीन 8 जिल्हा अधीक्षक भूमी अभिलेख कार्यालये

प्रशासकीय सोयीसाठी खालील 8 नवीन जिल्हा अधीक्षक कार्यालयांची निर्मिती करण्यात आली असून त्यांचे मुख्यालय आणि कार्यक्षेत्र पुढीलप्रमाणे निश्चित केले आहे:

• 1. जिल्हा अधीक्षक भूमी अभिलेख, नागपूर ग्रामीण: मुख्यालय – नागपूर ग्रामीण. यांतर्गत नागपूर ग्रामीण, हिंगणा, सावनेर, कळमेश्वर, काटोल, नरखेड येथील उप अधीक्षक कार्यालये येतील.
• 2. जिल्हा अधीक्षक भूमी अभिलेख, अमरावती क्रमांक-2: मुख्यालय – अचलपूर. यांतर्गत अचलपूर, चांदूरबाजार, दर्यापूर, अजंनगाव सुर्जी, धारणी, चिखलदरा यांचा समावेश आहे.
• 3. जिल्हा अधीक्षक भूमी अभिलेख, छत्रपती संभाजीनगर क्रमांक-2: मुख्यालय – कन्नड. यांतर्गत कन्नड, वैजापूर, खुलताबाद, गंगापूर आणि सोयगाव ही कार्यालये येतील.
• 4. जिल्हा अधीक्षक भूमी अभिलेख, नांदेड क्रमांक-2: मुख्यालय – भोकर. यांतर्गत माहूर, किनवट, हिमायतनगर, हदगाव, भोकर, मुदखेड, अर्धापूर, उमरी आणि धर्माबाद यांचा समावेश आहे.
• 5. जिल्हा अधीक्षक भूमी अभिलेख, अहिल्यानगर क्रमांक-2: मुख्यालय – शिर्डी. यांतर्गत राहुरी, संगमनेर, अकोले, कोपरगाव, श्रीरामपूर आणि राहता ही कार्यालये येतील.
• 6. जिल्हा अधीक्षक भूमी अभिलेख, नाशिक क्रमांक-2: मुख्यालय – मालेगाव. यांतर्गत कळवण, देवळा, चांदवड, बागलाण, नांदगाव, येवला, मालेगाव उप अधीक्षक कार्यालये आणि मालेगाव नगर भूमापन कार्यालय यांचा समावेश आहे.
• 7. जिल्हा अधीक्षक भूमी अभिलेख, दक्षिण पुणे: मुख्यालय – पुणे. यांतर्गत हवेली, इंदापूर, बारामती, दौंड, पुरंदर, भोर, राजगड (वेल्हे) आणि नवीन नगर भूमापन अधिकारी क्रमांक 2 व 4 यांचा समावेश राहील.
• 8. जिल्हा अधीक्षक भूमी अभिलेख, रायगड क्रमांक-2: मुख्यालय – माणगाव. यांतर्गत माणगाव, महाड, म्हसळा, श्रीवर्धन, पोलादपूर, तळा, रोहा आणि सुधागड यांचा समावेश आहे.    Bhumi Abhilekh Vibhag 2026

3. नवीन 23 नगर भूमापन अधिकारी कार्यालये (City Survey Offices)

शहरी भागातील जमिनींच्या नोंदी आणि मोजणी अधिक अचूक व जलद गतीने व्हावी यासाठी तब्बल 23 नवीन नगर भूमापन कार्यालये प्रस्तावित केली आहेत. त्यांचे कार्यक्षेत्र आणि मुख्यालये खालीलप्रमाणे आहेत:

• 1. नगर भूमापन अधिकारी क्रमांक-3, पुणे: मुख्यालय – पुणे. कार्यक्षेत्रामध्ये सुतारवाडी, बाणेर, बालेवाडी, बावधन, वारजे, शिवणे, आंबेगाव, धायरी, येवलेवाडी आणि कोंढवेबुद्रुक यांसारख्या परिसरांचा समावेश आहे.
• 2. नगर भूमापन अधिकारी क्रमांक-4, पुणे: मुख्यालय – पुणे. कार्यक्षेत्रात बोपखेल, दिघी, वाघोली, खराडी, वडगाव शेरी, मांजरी, फुरसुंगी आणि हडपसर (पैकी) यांचा समावेश राहील.
• 3. नगर भूमापन अधिकारी, पिंपरी चिंचवड: मुख्यालय – पिंपरी. यांतर्गत सांगवी, दापोडी, पिंपळे सौदागर, भोसरी, निगडी, चिखली, मोशी आणि नव्याने सामील झालेली विठ्ठलनगर, किन्हई मामुर्डी ही गावे येतील.
• 4. नगर भूमापन अधिकारी, कराड: मुख्यालय – कराड. कराड शहरासह आजूबाजूच्या अनेक गावांचा (उदा. इंदोली, मसूर, शेरे, कोरेगाव) यात समावेश आहे.
• 5. नगर भूमापन अधिकारी, मिरा-भाईंदर: मुख्यालय – भाईंदर. यामध्ये काशी, मोर्वा, चेणा, नवघर, आणि भाईंदर पूर्व-पश्चिम परिसराचा समावेश आहे.
• 6. नगर भूमापन अधिकारी, कल्याण: मुख्यालय – कल्याण. कल्याण, गंधारे, टिटवाळा, आंबिवली, शहाड परिसरांचा समावेश.
• 7. नगर भूमापन अधिकारी, वसई: मुख्यालय – वसई. उमेळमान, कामण, चिंचोटी परिसराचा यात समावेश राहील.
• 8. नगर भूमापन अधिकारी, विरार: मुख्यालय – विरार. यांतर्गत नायगाव, सांडोर, नालासोपारा, अर्नाळा, आगाशी, वसई विरार सिटी आणि आजूबाजूच्या गावांचा समावेश आहे.
• 9. नगर भूमापन अधिकारी, डोंबिवली: मुख्यालय – डोंबिवली. नवागाव, ठाकुर्ली, कोपर, गोळवली आणि कल्याण-डोंबिवली मनपातील नव्याने समाविष्ट 18 गावांचा भविष्यात यात समावेश होईल.
• 10. नगर भूमापन अधिकारी, अलिबाग: मुख्यालय – अलिबाग. अलिबाग परिसरातील अनेक गावे, चोंढी, नवगाव आणि नव्याने समाविष्ट होणारी स्वामीत्व योजनेतील गावे.
• 11. नगर भूमापन अधिकारी क्रमांक-2, छत्रपती संभाजीनगर: मुख्यालय – छत्रपती संभाजीनगर. मखलाबाद, गंगापूर, सातपूर, पाथर्डी आणि इतर मिळकती.
• 12. नगर भूमापन अधिकारी, जालना: मुख्यालय – जालना. जालना शहरातील मिळकती (एकूण 79000 मिळकती).
• 13. नगर भूमापन अधिकारी, परभणी: मुख्यालय – परभणी. (एकूण 1,09,009 मिळकती) .
• 14. नगर भूमापन अधिकारी, नांदेड: मुख्यालय – नांदेड. (एकूण 1,46,086 मिळकती) .
• 15. नगर भूमापन अधिकारी, लातूर: मुख्यालय – लातूर. (एकूण 1,05,280 मिळकती) .
• 16. नगर भूमापन अधिकारी, बीड: मुख्यालय – बीड. (एकूण 72,055 मिळकती) .
• 17. नगर भूमापन अधिकारी, अमरावती: मुख्यालय – अमरावती. अमरावती शहर, राजापेठ, बडनेरा व आजूबाजूची गावे.
• 18. नगर भूमापन अधिकारी, अकोला: मुख्यालय – अकोला. अकोला शहर आणि परिसरातील स्वामित्व योजनेतील 140 गावे.
• 19. नगर भूमापन अधिकारी, यवतमाळ: मुख्यालय – यवतमाळ. यवतमाळ शहर, वाघापूर, लोहारा.
• 20. नगर भूमापन अधिकारी, बुलढाणा: मुख्यालय – बुलढाणा शहर. बुलढाणा शहर आणि आजूबाजूची गावे.
• 21. नगर भूमापन अधिकारी क्रमांक-4, नागपूर: मुख्यालय – नागपूर. दाभा, धरमपेठ, सिताबर्डी, मानकापूर इत्यादी परिसर.
• 22. नगर भूमापन अधिकारी, चंद्रपूर: मुख्यालय – चंद्रपूर. जटपुरा, दुर्गापूर आणि परिसरातील अनेक रय्यतवारी गावे.
• 23. नगर भूमापन अधिकारी, वर्धा: मुख्यालय – वर्धा. वर्धा शहर, सावंगी मेघे, सेवाग्राम आणि इतर अनेक गावे.

निष्कर्ष (Conclusion)

भूमी अभिलेख विभागातील या नवीन सुधारित आकृतीबंधामुळे आणि 32 नवीन कार्यालयांमुळे कामकाजात मोठी सुलभता येणार आहे. सामान्य नागरिकांची कामे जलद गतीने होतीलच, शिवाय स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी भविष्यात या वाढीव पदांमुळे भरती प्रक्रियेच्या मोठ्या संधी निर्माण होऊ शकतात.
या शासन निर्णयाची (GR) अधिकृत प्रत महाराष्ट्र शासनाच्या www.maharashtra.gov.in या संकेतस्थळावर उपलब्ध असून त्याचा संकेतांक 202605201306389219 असा आहे. हा आदेश राज्यपाल महोदयांच्या आदेशानुसार उप सचिव अश्विनी यमगर यांच्या डिजिटल स्वाक्षरीने काढण्यात आला आहे.
नोंद: अशाच प्रकारच्या सर्व शैक्षणिक आणि स्पर्धा परीक्षांच्या अचूक माहितीसाठी आपल्या वेबसाईटला नेहमी भेट देत रहा!  Bhumi Abhilekh Vibhag 2026

MPSC STI Recruitment 2026