Forensic Science Lab Bharti Update 2026 : न्यायवैद्यक विज्ञान प्रयोगशाळांमध्ये 347 पदे रिक्त; तपासाची चाके रुतली, 56 हजारांहून अधिक फॉरेन्सिक अहवाल प्रलंबित;
न्यायवैद्यक विज्ञान प्रयोगशाळांमध्ये 347 पदे रिक्त!
महाराष्ट्रातील गुन्हेगारी विश्वातील गुन्हेगारांना वेळेत आणि ठोस पुराव्यांच्या आधारे शिक्षा मिळवून देण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावणारी यंत्रणा म्हणजे न्यायवैद्यक विज्ञान प्रयोगशाळा (Forensic Science Laboratory FSL). मात्र, सध्या राज्यातील न्यायवैद्यक प्रयोगशाळा स्वतःच एका गंभीर प्रशासकीय संकटात सापडल्याचे चित्र समोर आले आहे.
मंजूर पदांपैकी तब्बल 347 पदे रिक्त असल्याने तपास यंत्रणांना (पोलीस प्रशासन आणि न्यायालये) आवश्यक असणारे फॉरेन्सिक अहवाल वेळेत देणे प्रयोगशाळांना अशक्य होत आहे. 1 ऑगस्ट 2026 पर्यंतच्या माहितीनुसार, राज्यभरात तब्बल 56,819 प्रकरणांचे अहवाल प्रलंबित (Pending) आहेत. वरिष्ठ तज्ज्ञ आणि तांत्रिक अधिकाऱ्यांच्या अभावामुळे प्रयोगशाळांमध्ये नमुन्यांचे ढीग साचले असून, याचा थेट आणि विपरीत परिणाम पोलीस तपास व न्यायालयीन कामकाजावर होत आहे.
रिक्त पदांचा सविस्तर लेखाजोखा (FSL Vacancy Details)
न्यायवैद्यक विज्ञान प्रयोगशाळा संचालनालयाच्या अधिकृत माहितीनुसार, विभागात एकूण मंजूर, भरलेली आणि रिक्त पदे खालीलप्रमाणे आहेत:
एकूण मंजूर पदे: 1,459
सध्या कार्यरत / भरलेली पदे: 1,112
एकूण रिक्त पदे: 347 Forensic Science Lab Bharti Update 2026
वर्गनिहाय (Group/Classwise) रिक्त पदांची आकडेवारी:
वर्ग 1 (Group A वरिष्ठ अधिकारी / तज्ज्ञ):
एकूण मंजूर पदे: 111
रिक्त पदे: 42
महत्त्व: तांत्रिक अहवाल तपासणे आणि गुन्ह्याच्या अंतिम निष्कर्षाची नोंद करणे ही अत्यंत महत्त्वाची जबाबदारी वर्ग 1 च्या अधिकाऱ्यांवर असते. ही पदे रिक्त असल्याने महत्त्वाच्या अहवालांवर थेट परिणाम होत आहे.
वर्ग 2 (Group B तांत्रिक तपासणी अधिकारी):
एकूण मंजूर पदे: 323
रिक्त पदे: 104
वर्ग 3 (Group C लॅब चाचण्या व नमुने हाताळणारे कर्मचारी):
एकूण मंजूर पदे: 615
रिक्त पदे: 146
महत्त्व: प्रत्यक्ष प्रयोगशाळेत रासायनिक व तांत्रिक चाचण्या करणे आणि गुन्ह्याशी संबंधित नमुने तपासणे या कर्मचाऱ्यांच्या हाती असते.
वर्ग 4 (Group D सपोर्ट स्टाफ):
एकूण मंजूर पदे: 217
रिक्त पदे: 55 Forensic Science Lab Bharti Update 2026
सायबर, बायोलॉजी आणि डीएनए विभागावर सर्वाधिक ताण
वाढत्या डिजिटल गुन्हेगारीमुळे सायबर सेलकडे येणाऱ्या प्रकरणांची संख्या प्रचंड वाढली आहे. मात्र अपुऱ्या मनुष्यबळामुळे या प्रकरणांचा निपटारा करणे आव्हान ठरत आहे.
सायबर विभाग:
जुलै महिन्यात सायबरसंदर्भात नव्याने आलेल्या 676 प्रकरणांपैकी महिनाभरात अवघ्या 285 प्रकरणांचा निपटारा झाला.
सध्या एकट्या सायबर विभागाकडे 21,535 प्रकरणे प्रलंबित आहेत. Forensic Science Lab Bharti Update 2026
बायोलॉजी विभाग (Biology Department):
6,142 प्रकरणांचे अहवाल प्रलंबित आहेत.
डीएनए विभाग (DNA Department):
गुन्ह्यांच्या उलगड्यासाठी निर्णायक ठरणाऱ्या डीएनए विभागातील 2,161 प्रकरणांचे अहवाल रखडले आहेत.
विभागनिहाय प्रलंबित प्रकरणे (1 ऑगस्ट 2026 पर्यंतची आकडेवारी)
राज्यातील विविध शहरांमधील प्रयोगशाळांमध्ये साचलेल्या प्रलंबित प्रकरणांची यादी खालीलप्रमाणे आहे:
प्रयोगशाळा / विभाग प्रलंबित प्रकरणे (Pending Cases) Forensic Science Lab Bharti Update 2026
- मुंबई (Mumbai) 14,475
- पुणे (Pune) 10,513
- नागपूर (Nagpur) 7,387
- नाशिक (Nashik) 6,941
- छत्रपती संभाजीनगर (Chh. Sambhajinagar) 4,767
- अमरावती (Amravati) 4,450
- कोल्हापूर (Kolhapur) 3,495
- नांदेड (Nanded) 2,690
- ठाणे (Thane) 1,288
- चंद्रपूर (Chandrapur) 387
- सोलापूर (Solapur) 305
- धुळे (Dhule) 84
- रत्नागिरी (Ratnagiri) 37
- एकूण प्रलंबित प्रकरणे 56,819
विद्यार्थी व स्पर्धा परीक्षा उमेदवारांसाठी महत्त्वाची बाब
न्यायवैद्यक विज्ञान प्रयोगशाळेतील ही 347 रिक्त पदे थेट तपास यंत्रणेशी जोडलेली आहेत. लॅब टेक्निशियन, सायबर फॉरेन्सिक एक्सपर्ट, डीएनए अॅनालिस्ट आणि वर्ग 1 ते वर्ग 4 मधील रिक्त जागांमुळे प्रशासनावर पदभरती लवकरात लवकर करण्याचा मोठा दबाव आहे.
फॉरेन्सिक सायन्स, केमिस्ट्री, कॉम्प्युटर सायन्स/आयटी, बायोलॉजी आणि संबंधित विषयात शिक्षण घेतलेल्या पदवीधर व पदव्युत्तर उमेदवारांसाठी आगामी काळात FSL भरती प्रक्रिया एक मोठी रोजगाराची संधी ठरू शकते.
निष्कर्ष
गुन्हेगारांना वेळेत शिक्षा मिळवून देणे आणि निष्पापांना न्याय मिळवून देण्यासाठी फॉरेन्सिक सायन्स लॅब अत्यंत मोलाची भूमिका बजावते. 56 हजारांपेक्षा जास्त प्रलंबित अहवाल ही न्यायव्यवस्थेसाठी चिंतेची बाब असून ही प्रलंबित प्रकरणे मार्गी लावण्यासाठी शासनाने या 347 रिक्त पदांची भरती लवकरात लवकर पूर्ण करणे गरजेचे आहे. Forensic Science Lab Bharti Update 2026
