Krishi Vidyapeeth Bharti 2026 : महाराष्ट्रातील कृषी विद्यापीठांमध्ये 5,800 पेक्षा जास्त पदे रिक्त; ‘कृषी दिन’ साजरा होत असताना विद्यार्थ्यांसमोर मोठे संकट!
दरवर्षी 1 जुलै रोजी संपूर्ण महाराष्ट्रभर अत्यंत उत्साहात ‘कृषी दिन’ साजरा केला जातो. महाराष्ट्राच्या कृषी प्रगतीचा पाया मजबूत करण्याची जबाबदारी ज्या कृषी विद्यापीठांवर आहे, तीच विद्यापीठे सध्या रिक्त पदांच्या भीषण संकटाचा सामना करत आहेत. राज्यातील कृषी विद्यापीठांचा कणा रिक्त पदांमुळे पूर्णपणे मोडीत निघाला असल्याचे धक्कादायक वास्तव समोर आले आहे.
राज्यातील राहुरी, अकोला, परभणी आणि दापोली येथील 4 सरकारी कृषी विद्यापीठांसह त्यांच्या अंतर्गत येणाऱ्या 100 हून अधिक महाविद्यालयांमध्ये तब्बल 5,800 पेक्षा जास्त मान्यताप्राप्त पदे रिक्त आहेत. यामुळे कृषी शिक्षण, कृषी विस्तार आणि नवीन वाणांचे तसेच फळबाग संशोधन पूर्णपणे कोलमडले असून संपूर्ण शासकीय कृषी शिक्षण व्यवस्था सध्या ‘व्हेंटिलेटरवर’ असल्याचे चित्र आहे. Krishi Vidyapeeth Bharti 2026
संशोधन रखडले, प्रयोग करण्याची संधीच मिळेना!
कृषी क्षेत्रातील शिक्षण हे प्रामुख्याने प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिकांवर (Practicals) आणि प्रयोगांवर आधारित असते. मात्र, महाविद्यालयांमध्ये प्रयोगशाळा सहाय्यक (Laboratory Assistants) आणि तांत्रिक कर्मचारीच उपलब्ध नसल्यामुळे विद्यार्थ्यांना प्रयोगशाळेत प्रयोग करण्याची संधीच मिळत नाहीये. परिणामी, विद्यार्थ्यांना केवळ पुस्तकी ज्ञानावरच समाधान मानावे लागत आहे, ज्यामुळे त्यांच्या शैक्षणिक दर्जावर आणि भविष्यातील रोजगाराच्या संधींवर मोठा परिणाम होत आहे.
प्रशासकीय आणि शैक्षणिक यंत्रणेची दुरवस्था (महत्त्वाची आकडेवारी):
वैज्ञानिक व शैक्षणिक पदे: एकूण मंजूर वैज्ञानिक आणि शैक्षणिक पदांपैकी तब्बल 42% पदे सध्या रिक्त आहेत.
शिक्षकेतर कर्मचारी: शिक्षकेतर कर्मचाऱ्यांची 50% हून अधिक पदे रिकामी पडली आहेत.
मुख्य प्राध्यापक: मुख्य प्राध्यापकांची 65% पदे रिक्त असल्यामुळे उपलब्ध असलेल्या एकाच प्राध्यापकावर इतर विभागांचा अतिरिक्त कार्यभार सोपवला गेला आहे.
प्रभारींवर कारभार: अत्यंत गंभीर बाब म्हणजे, विद्यापीठांचे कुलसचिव (Registrar), संशोधन संचालक, विस्तार शिक्षण संचालक आणि महाविद्यालयांचे अधिष्ठाता (Dean) यांसारखी सर्वोच्च वैधानिक व वरिष्ठ प्रशासकीय पदे वर्षानुवर्षे प्रभारी अधिकाऱ्यांच्या भरवशावर सुरू आहेत. Krishi Vidyapeeth Bharti 2026
विद्यापीठनिहाय रिक्त पदांची अधिकृत स्थिती:
राज्यातील 4 प्रमुख कृषी विद्यापीठांमधील सध्याच्या प्रमुख प्रभारी पदांची आणि रिक्त जागांची आकडेवारी खालीलप्रमाणे आहे:
1. महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ, राहुरी
रिक्त पदे: 1,650
प्रभारी पदे: कुलसचिव, अधिष्ठाता, संचालक ही महत्त्वाची पदे प्रभारींच्या ताब्यात आहेत.
2. डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ, अकोला
रिक्त पदे: 1,500
प्रभारी पदे: संशोधन संचालक, कुलसचिव ही पदे प्रभारी अधिकारी सांभाळत आहेत.
3. मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी
रिक्त पदे: 1,400
प्रभारी पदे: विस्तार संचालक, अधिष्ठाता ही वरिष्ठ पदे रिक्त असून प्रभारींवर काम सुरू आहे.
4. डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठ, दापोली
रिक्त पदे: 1,250
प्रभारी पदे: नियंत्रक अधिकारी, संचालक ही प्रमुख पदे प्रभारींच्या भरवशावर आहेत. Krishi Vidyapeeth Bharti 2026
विद्यार्थ्यांचे नुकसान आणि सरकारकडे मागणी:
एकीकडे सरकार डिजिटल शेती आणि कृषी क्रांतीच्या मोठ्या गप्पा मारत असताना, दुसरीकडे कृषी शिक्षण घेणाऱ्या लाखो विद्यार्थ्यांचे भविष्य अंधारात चाचपडत आहे. योग्य शिक्षक आणि मार्गदर्शक नसल्यामुळे कृषी क्षेत्रात नवे संशोधन होणे कठीण झाले आहे. जर ही 5,800 पेक्षा जास्त पदे तातडीने भरली गेली नाहीत, तर महाराष्ट्रातील शासकीय कृषी शिक्षणाचा दर्जा पूर्णपणे खालावण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे शासनाने कृषी दिनाचे औचित्य साधून या भरती प्रक्रियेला गती द्यावी, अशी मागणी विद्यार्थी आणि शिक्षण वर्गातून होत आहे. Krishi Vidyapeeth Bharti 2026
