नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो, Studyflow Updates वर आपले स्वागत आहे! महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगामार्फत (MPSC) अभियांत्रिकी सेवेची तयारी करणाऱ्या उमेदवारांसाठी एक अत्यंत महत्त्वाची अपडेट आली आहे.
महाराष्ट्र शासनाच्या सामान्य प्रशासन विभागाने 10 ऑगस्ट 2026 रोजी एक नवीन अधिसूचना (Notification) जारी केली आहे. या अधिसूचनेनुसार, ‘महाराष्ट्र अभियांत्रिकी सेवा गट-अ आणि गट-ब (राजपत्रित) पदे सेवाप्रवेश नियम, 2026’ लागू करण्यात आले आहेत. या नव्या नियमांमुळे शासनाच्या विविध प्रशासकीय विभागांतील गट-अ आणि गट-ब (राजपत्रित) पदांसाठी आवश्यक असलेल्या किमान शैक्षणिक पात्रतेमध्ये (Minimum Educational Qualification) महत्त्वाचे बदल आणि स्पष्टता आणण्यात आली आहे. MPSC Civil Engineering Rules 2026
विद्यार्थ्यांच्या सोयीसाठी, या शासन निर्णयात दिलेल्या सर्व 18 पदांची आणि त्यांच्या नवीन शैक्षणिक अर्हतेची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे सोप्या भाषेत दिली आहे.
महत्त्वाचे नियम व अटी (Important Rules)
काय बदलले आहे? शासनाने विविध विभागांतील विशिष्ट पदांसाठी फक्त ‘किमान शैक्षणिक अर्हता’ नव्याने निर्धारित केली आहे.
काय तसेच राहील? या पदांच्या भरतीसाठी पूर्वीपासून अस्तित्वात असलेल्या नियमांमधील इतर अटी (उदा. अनुभव आणि इतर कोणत्याही पात्रता) जशास तशा लागू राहतील, त्यामध्ये कोणताही बदल करण्यात आलेला नाही. MPSC Civil Engineering Rules 2026
1. महसूल व वन विभाग (वन विभाग – Forest Establishment)
पद 1: उप वन अभियंता (Deputy Forest Engineer)
पद 2: सहाय्यक अभियंता (Assistant Engineer)
शैक्षणिक अर्हता: मान्यताप्राप्त विद्यापीठाची Civil Engineering मधील पदवी. किंवा शासनाने Civil Engineering शी समकक्ष (Equivalent) मानलेली खालीलपैकी कोणतीही पदवी:
- B.E./B.Tech (Civil and Water Management Engineering)
- B.E./B.Tech (Civil and Environment Engineering)
- B.E./B.Tech (Civil and Structural Engineering)
- B.E./B.Tech (Civil and Construction Engineering / Technology). MPSC Civil Engineering Rules 2026
2. महसूल व वन विभाग (भूमी अभिलेख – Land Records)
पद 3: उप अधीक्षक, भूमी अभिलेख (Deputy Superintendent Land Records)
शैक्षणिक अर्हता: Civil Engineering मधील पदवी किंवा शासनाने समकक्ष घोषित केलेली इतर कोणतीही अर्हता.
3. उद्योग, ऊर्जा आणि कामगार विभाग (शासकीय मुद्रणालय – Government Printing)
पद 4: यांत्रिकी अभियंता (Mechanical Engineer)
पात्रता: Mechanical Engineering मधील पदवी किंवा समकक्ष अर्हता.
पद 5: इंटर्नल ट्रेनिंग ऑफिसर / इंप्लांट ट्रेनिंग ऑफिसर / उप व्यवस्थापक / व्यवस्थापक (स्मॉल प्रेस)
पात्रता: Printing Engineering मधील पदवी किंवा समकक्ष अर्हता.
पद 6: व्यवस्थापक (Manager)
पात्रता: Printing Engineering मधील पदवी किंवा समकक्ष अर्हता.
पद 7: सहाय्यक व्यवस्थापक / सहाय्यक व्यवस्थापक प्रकाशने (Assistant Manager / Publications)
पात्रता: Printing Engineering मधील पदवी किंवा समकक्ष अर्हता. MPSC Civil Engineering Rules 2026
4. उद्योग, ऊर्जा आणि कामगार विभाग (औद्योगिक सुरक्षा व आरोग्य संचालनालय)
पद 8: सहाय्यक संचालक (Assistant Director)
शैक्षणिक अर्हता: Mechanical / Electrical / Electronics / Instrumentation / Chemical Engineering किंवा Technology मधील पदवी किंवा शासनाने समकक्ष ठरवलेली इतर अर्हता.
5. उद्योग, ऊर्जा आणि कामगार विभाग (खणीकर्म – Mining Establishment)
पद 9: सहाय्यक वेधन अभियंता (Assistant Drilling Engineer)
शैक्षणिक अर्हता: Mechanical Engineering in Mining किंवा Mechanical Engineering किंवा Automobile Engineering मधील पदवी किंवा समकक्ष अर्हता. MPSC Civil Engineering Rules 2026
6. सार्वजनिक बांधकाम विभाग (विद्युत – Electrical Establishment)
पद 10: उप अभियंता – विद्युत (Deputy Engineer – Electrical)
शैक्षणिक अर्हता: Electrical Engineering मधील पदवी किंवा समकक्ष घोषित केलेली अर्हता.
7. जलसंपदा विभाग (Water Resources Establishment)
पद 11: उप अभियंता – यांत्रिकी (Deputy Engineer – Mechanical)
पात्रता: Mechanical Engineering मधील पदवी किंवा समकक्ष अर्हता.
पद 12: उप अभियंता – विद्युत व यांत्रिकी (Deputy Engineer – Electrical and Mechanical)
पात्रता: Mechanical Engineering किंवा Automobile Engineering मधील पदवी किंवा समकक्ष अर्हता.
8. पाणी पुरवठा व स्वच्छता विभाग (Water Supply and Sanitation Establishment)
पद 13: उप अभियंता – यांत्रिकी (Deputy Engineer – Mechanical)
शैक्षणिक अर्हता: Mechanical Engineering किंवा Automobile Engineering मधील पदवी किंवा समकक्ष अर्हता.
9. सहकार, पणन व वस्त्रोद्योग विभाग (Textile Establishment)
पद 14: सहाय्यक आयुक्त – तांत्रिक (Assistant Commissioner – Technical)
शैक्षणिक अर्हता: Handloom Technology / Textile Technology / Textile Engineering मधील पदवी किंवा समकक्ष अर्हता.
या विभागांतर्गत येणाऱ्या खालील सर्व 4 पदांसाठी कोणत्याही शाखेतील Engineering किंवा Technology मधील पदवी (Degree in Engineering or Technology in any stream) आवश्यक आहे:
- पद 15: प्राचार्य / उप प्राचार्य / निरीक्षक / परीक्षा नियंत्रक (Principal/ Vice Principal/ Inspector/ Controller of Examinations)
- पद 16: उप संचालक (Deputy Director)
- पद 17: उप प्राचार्य / सहाय्यक प्रशिक्षणार्थी सल्लागार (Vice Principal/ Assistant Apprenticeship Advisor)
- पद 18: मुख्याध्यापक (Headmaster) MPSC Civil Engineering Rules 2026
निष्कर्ष (Conclusion):
MPSC ची तयारी करणाऱ्या आणि अभियांत्रिकी पार्श्वभूमी (Engineering Background) असलेल्या सर्व उमेदवारांनी या नवीन शैक्षणिक अर्हतेच्या निकषांची नोंद घेणे आवश्यक आहे. विशेषतः Civil Engineering च्या विद्यार्थ्यांना B.E./B.Tech मधील विशिष्ट स्पेशलायझेशन (उदा. Water Management, Environment) असलेल्या पदव्या आता अधिकृतपणे समकक्ष मानल्या गेल्यामुळे मोठा दिलासा मिळाला आहे.
अशाच नवनवीन शैक्षणिक आणि नोकरीविषयक अपडेट्ससाठी Studyflow Updates शी जोडलेले राहा! MPSC Civil Engineering Rules 2026