MPSC Group B Prelims 2026 Paper Analysis: महाराष्ट्र अराजपत्रित गट-ब सेवा संयुक्त पूर्व परीक्षा पेपर आणि सविस्तर माहिती
महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगातर्फए (MPSC) घेण्यात येणारी ‘महाराष्ट्र अराजपत्रित गट-ब (Non-Gazetted Group-B) सेवा, संयुक्त (पूर्व) परीक्षा 2026’ नुकतीच 14 June 2026 रोजी यशस्वीरीत्या पार पडली आहे. परीक्षा संपल्यानंतर आयोगाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर (Website) उमेदवारांसाठी प्रश्नपत्रिका उपलब्ध करून देण्यात आली आहे.
स्पर्धा परीक्षेची तयारी करणाऱ्या प्रत्येक विद्यार्थ्यासाठी पूर्व परीक्षेची प्रश्नपत्रिका समजून घेणे, त्याचे विश्लेषण करणे आणि बदलत्या पॅटर्नचा अभ्यास करणे अत्यंत आवश्यक असते. तुमच्या माहितीसाठी आणि अभ्यासाच्या सोयीसाठी या लेखात आम्ही या प्रश्नपत्रिकेचे सर्व महत्त्वाचे पैलू, नियमावली आणि विषयानुसार माहिती अगदी सोप्या भाषेत मांडत आहोत. MPSC Group B Prelims 2026 Paper Analysis
📌 परीक्षेचे स्वरूप आणि मूलभूत माहिती (Exam Overview)
MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा 2026 ही संपूर्ण महाराष्ट्रातील विविध उपकेंद्रांवर घेण्यात आली. या परीक्षेची प्राथमिक रूपरेषा खालीलप्रमाणे आहे:
- परीक्षेचे नाव: महाराष्ट्र अराजपत्रित गट-ब सेवा, संयुक्त (पूर्व) परीक्षा 2026
- परीक्षेचा दिनांक: 14 June 2026
- विषय (Subject): सामान्य क्षमता चाचणी (General Ability Test)
- प्रश्नपत्रिका संच (Booklet Set): संच क्र. ‘A’ (Set A)
- एकूण प्रश्न (Total Questions): 100 प्रश्न
- एकूण गुण (Total Marks): 100 गुण
- परीक्षेचा कालावधी (Time Duration): 1 तास (60 मिनिटे)
- प्रश्नांचे स्वरूप: बहुपर्यायी प्रश्न (Objective Type MCQs) MPSC Group B Prelims 2026 Paper Analysis
📝 प्रश्नपुस्तिकेमधील महत्त्वाच्या सूचना (Important Candidate Instructions)
परीक्षेच्या वेळी विद्यार्थ्यांना दिलेल्या प्रश्नपुस्तिकेवर (Question Booklet) काही अत्यंत महत्त्वाच्या सूचना छापलेल्या असतात. नवीन विद्यार्थ्यांनी या नियमांचे पालन करणे आवश्यक आहे:
1. प्रश्नपुस्तिका तपासणी: परीक्षा सुरू होण्यापूर्वी उमेदवारांनी आपल्या प्रश्नपुस्तिकेत सर्व 100 प्रश्न व्यवस्थित छापलेले आहेत की नाही, याची खात्री करणे आवश्यक असते. काही दोष आढळल्यास ती समवेक्षकांकडून (Invigilator) ताबडतोब बदलून घेणे बंधनकारक आहे.
2. परीक्षा क्रमांक (Roll Number): उत्तरपत्रिकेसोबतच प्रश्नपुस्तिकेवरील दिलेल्या चौकटीत उमेदवारांनी आपला परीक्षा क्रमांक बॉलपेनने अचूक लिहिणे गरजेचे आहे.
3. काळ्या शाईचा वापर: उत्तरपत्रिकेवर (OMR Sheet) योग्य पर्यायाचे वर्तुळ छायांकित करण्यासाठी केवळ आणि केवळ काळ्या शाईचे बॉलपेन (Black Ballpoint Pen) वापरणे आवश्यक आहे. पेन्सिल किंवा इतर रंगांच्या पेनचा वापर केल्यास उत्तरपत्रिका तपासली जात नाही.
4. गुणदान पद्धत (Marking Scheme): प्रत्येक अचूक उत्तरासाठी 1 गुण दिला जातो.
5. नकारात्मक गुणदान पद्धत (Negative Marking): या परीक्षेत चुकिच्या उत्तरांसाठी नकारात्मक गुणदान पद्धत लागू आहे. प्रत्येक 1 चुकीच्या उत्तरामागे 25% किंवा 1/4 गुण एकूण गुणांमधून वजा केले जातात. त्यामुळे विद्यार्थ्यांनी अचूकतेवर (Accuracy) जास्त भर देणे गरजेचे आहे.
📊 विषयानुसार गुण विभागणी आणि काठिण्यपातळी (Subject-wise Analysis)
MPSC Combined Group B पूर्व परीक्षेमध्ये ‘सामान्य क्षमता चाचणी’ या एकाच पेपरमध्ये विविध विषयांचा समावेश होतो. साधारणपणे आयोगाच्या पॅटर्ननुसार खालील विषयांवर आधारित 100 प्रश्न विचारले जातात:
1. चालू घडामोडी (Current Affairs)
या विभागामध्ये राष्ट्रीय, आंतरराष्ट्रीय तसेच महाराष्ट्राशी संबंधित महत्त्वाच्या घडामोडींवर प्रश्न विचारले जातात. 2025 आणि 2026 मधील महत्त्वाचे शासकीय निर्णय, पुरस्कार, क्रीडा क्षेत्रातील घडामोडी आणि राजकीय घडामोडींवर आधारित प्रश्नांचा यात समावेश असतो.
2. इतिहास (History)
प्रामुख्याने आधुनिक भारताचा इतिहास आणि विशेषतः महाराष्ट्राचा इतिहास यावर अधिक भर दिलेला असतो. समाजसुधारक, विविध चळवळी, आणि ब्रिटिश कालखंडातील महाराष्ट्राचे योगदान यावर आधारित काठिण्यपातळी मध्यम ते कठीण स्वरूपाची असते.
3. भूगोल (Geography)
भूगोल या विषयात महाराष्ट्राच्या भूगोलाला (विशेष संदर्भ) प्रथम प्राधान्य दिले जाते. महाराष्ट्रातील नद्या, पर्वत रांगा, हवामान, खनिजे, उद्योगधंदे आणि लोकसंख्या (2011 ची जनगणना) यावर थेट प्रश्न विचारले जातात. सोबतच भारताचा व जगाचा सामान्य भूगोलही यामध्ये समाविष्ट असतो.
4. अर्थव्यवस्था (Indian Economy)
भारतीय अर्थव्यवस्था, शासकीय योजना, पंचवार्षिक योजना, बँकिंग क्षेत्र, दारिद्र्य आणि बेरोजगारी, तसेच आरबीआयचे (RBI) धोरण यावर आधारित संकल्पनात्मक (Conceptual) आणि आकडेवारीवर आधारित प्रश्न विचारले जातात. MPSC Group B Prelims 2026 Paper Analysis
5. राज्यशास्त्र (Polity)
भारतीय संविधान (Constitution), राष्ट्रपती, संसद, सर्वोच्च न्यायालय, तसेच महाराष्ट्राचे राज्यशासन (विधानसभा आणि विधानपरिषद) आणि स्थानिक स्वराज्य संस्था (पंचायत राज) यावर आधारित प्रश्न असतात. नियमित अभ्यास करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी हा विभाग गुण मिळवून देणारा (Scoring) ठरतो.
6. सामान्य विज्ञान (General Science)
यामध्ये भौतिकशास्त्र (Physics), रसायनशास्त्र (Chemistry), जीवशास्त्र (Biology – वनस्पती व प्राणीशास्त्र) आणि हायजीन (Hygiene) या विषयांचा समावेश होतो. विज्ञान या विषयाची काठिण्यपातळी दरवर्षीप्रमाणे याही वर्षी विद्यार्थ्यांना थोडी आव्हानात्मक वाटू शकते.
7. अंकगणित आणि बुद्धिमत्ता चाचणी (Aptitude & Reasoning)
1 तासाच्या वेळेत या विभागातील प्रश्न सोडवणे हे वेळेच्या नियोजनाच्या (Time Management) दृष्टीने सर्वात महत्त्वाचे असते. यामध्ये तर्कशास्त्रावर आधारित प्रश्न, नातेसंबंध, कोडी, नफा-तोटा, शेकडेवारी, सरासरी आणि काळ-काम-वेग या घटकांवर आधारित प्रश्नांचा समावेश असतो. MPSC Group B Prelims 2026 Paper Analysis
💡 विद्यार्थ्यांसाठी अभ्यासाची रणनीती आणि महत्त्वाचे टिप्स
जर तुम्ही आगामी संयुक्त परीक्षेची तयारी करत असाल, तर या प्रश्नपत्रिकेचा अभ्यास करताना खालील गोष्टी लक्षात ठेवा:
वेळेचे नियोजन (Time Management): 60 मिनिटांत 100 प्रश्न सोडवणे सोपे नसते. त्यामुळे दररोज किमान 1 प्रश्नपत्रिका वेळेचा अचूक अंदाज घेऊन सोडवण्याचा सराव करा.
नकारात्मक गुणांपासून वाचा (Avoid Negative Marks): ज्या प्रश्नांबद्दल 100% खात्री नसेल, तिथे अंदाजे उत्तरे देणे टाळा, कारण 1/4 निगेटिव्ह मार्किंगमुळे तुमचे हक्काचे गुण कमी होऊ शकतात.
मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs): 2026 च्या या पेपरसोबतच 2023, 2024 आणि 2025 च्या प्रश्नपत्रिकांचे सखोल विश्लेषण करा. यामुळे आयोगाचा कल कोणत्या घटकांकडे जास्त आहे हे समजण्यास मदत होईल.
चालू घडामोडींचे महत्त्व: दररोज वृत्तपत्र वाचन आणि मासिके यांच्या माध्यमातून स्वतःला अपडेट ठेवा.
MPSC अराजपत्रित गट-ब संयुक्त पूर्व परीक्षा 2026 ची ही अधिकृत प्रश्नपत्रिका सर्व विद्यार्थ्यांसाठी पुढील अभ्यासाची दिशा ठरवण्यासाठी अत्यंत मार्गदर्शक ठरेल. ही प्रश्नपत्रिका डाऊनलोड करून यातील प्रत्येक प्रश्नाचा सखोल अभ्यास नक्की करा!
टीप: परीक्षेची अधिकृत उत्तरतालिका (Official Answer Key) लवकरच आयोगाच्या संकेतस्थळावर जाहीर करण्यात येईल, त्यानंतर विद्यार्थ्यांना आपले अंदाजित गुण तपासता येतील. MPSC Group B Prelims 2026 Paper Analysis
