MPSC Recruitment Process Reforms 2026: महाराष्ट्र शासन पदभरती प्रक्रियेत मोठे बदल: गट-ब आणि गट-क परीक्षा आता MPSC मार्फत (सविस्तर माहिती)
विद्यार्थी मित्रांनो, महाराष्ट्र शासनाने 5 मे 2026 रोजी पदभरती प्रक्रियेत मोठे आणि ऐतिहासिक बदल करणारा एक नवीन शासन निर्णय (GR) प्रसिद्ध केला आहे. “किमान शासन आणि कमाल प्रशासन” (Minimum Government and Maximum Governance) या उद्दिष्टाने राज्यातील भरती प्रक्रिया अधिक पारदर्शक आणि जलद करण्यासाठी हा निर्णय घेण्यात आला आहे.
स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या प्रत्येक विद्यार्थ्याला या नवीन नियमांची माहिती असणे आवश्यक आहे. चला तर मग, या शासन निर्णयातील सर्व महत्त्वाचे मुद्दे सोप्या भाषेत समजून घेऊया. MPSC Recruitment Process Reforms 2026
1. गट-ब आणि गट-क पदांची भरती आता MPSC मार्फत
सर्वांत मोठा आणि महत्त्वाचा निर्णय म्हणजे, आता शासनाच्या गट-ब (अराजपत्रित) आणि गट-क मधील सर्व संवर्गांची पदभरती ‘महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाकडून’ (MPSC) केली जाणार आहे. याआधी वेगवेगळ्या विभागांकडून स्वतंत्र परीक्षा घेतल्या जायच्या, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांना प्रत्येक परीक्षेसाठी वेगळी फी भरावी लागायची आणि मानसिक ताणही यायचा. आता या निर्णयामुळे विद्यार्थ्यांचा वेळ आणि पैसा दोन्ही वाचणार आहे. MPSC Recruitment Process Reforms 2026
2. 553 संवर्गांच्या सेवाप्रवेश नियमांत सुधारणा
भरती प्रक्रिया सुलभ आणि कालबद्ध करण्यासाठी शासनाने तब्बल 553 संवर्गांचे सेवाप्रवेश नियम (Recruitment Rules) सुधारित केले आहेत. यामध्ये शैक्षणिक पात्रता, अनुभव आणि कौशल्य यांसारख्या अटींमध्ये काळानुसार आवश्यक बदल करण्यात आले आहेत. MPSC Recruitment Process Reforms 2026
3. राज्यसेवा परीक्षेची (गट-अ व गट-ब) व्याप्ती वाढली
MPSC मार्फत सध्या राज्य सेवा, अभियांत्रिकी, कृषी, वन इत्यादी 6 सेवांमार्फत 57 संवर्गांसाठी भरती केली जाते. आता यामध्ये 46 नवीन संवर्गांचा समावेश करण्यात आला असून, एकूण 103 संवर्ग आता महाराष्ट्र नागरी सेवा (राजपत्रित गट-अ आणि गट-ब) अंतर्गत आले आहेत. याशिवाय, समान स्वरूपाच्या पदांसाठी 18 नवीन सेवा निर्माण करण्यात आल्या आहेत, ज्यामध्ये 93 संवर्गांचा समावेश आहे. MPSC Recruitment Process Reforms 2026
4. गट-ब आणि गट-क पदांचे एकत्रीकरण (गटवारी)
प्रशासकीय आणि तांत्रिक कामाच्या स्वरूपानुसार शासनाने गट-ब (अराजपत्रित) आणि गट-क च्या पदांचे वर्गीकरण केले आहे:
प्रशासकीय कामकाज: प्रशासकीय स्वरूपाचे कामकाज असलेल्या 252 संवर्गांचे 17 गट तयार करण्यात आले आहेत.
तांत्रिक कामकाज: तांत्रिक स्वरूपाचे कामकाज असलेल्या 221 संवर्गांचे 29 गट तयार करण्यात आले आहेत.
यामुळे आता समान पदांसाठी एकच संयुक्त परीक्षा घेणे शक्य होईल. MPSC Recruitment Process Reforms 2026
5. मुलाखती रद्द (No Interviews)
गट-ब (अराजपत्रित) आणि गट-क मधील कोणत्याही पदासाठी आता उमेदवारांची निवड करताना तोंडी परीक्षा किंवा मुलाखती (Interviews) घेतल्या जाणार नाहीत. उमेदवारांची निवड पूर्णपणे लेखी परीक्षेच्या गुणांवर आधारित असेल.
6. पदोन्नती आणि प्रतिनियुक्तीला प्राधान्य
नामनिर्देशनाच्या कोट्यातील काही राजपत्रित आणि अराजपत्रित संवर्गातील पदे आता थेट मुलाखती ऐवजी विभागांतर्गत पदोन्नती (Promotion) किंवा प्रतिनियुक्तीद्वारे (Deputation) भरण्यास शासनाने मान्यता दिली आहे. MPSC Recruitment Process Reforms 2026
7. ‘मृत संवर्ग’ (Dead Cadres) घोषित
माहिती-तंत्रज्ञान आणि आधुनिक प्रशासकीय रचनेमुळे ज्या पदांची आता आवश्यकता उरलेली नाही, अशी पदे “मृत संवर्ग” म्हणून घोषित करण्यात आली आहेत. मात्र, सध्या या पदांवर कार्यरत असलेल्या अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांचे सर्व सेवाविषयक लाभ अबाधित राहतील.
8. काही अपवाद आणि जुन्या जाहिराती
हा नवीन शासन निर्णय 5 मे 2026 पासून लागू झाला आहे.
ज्या पदांसाठी या तारखेपूर्वी जाहिरात प्रसिद्ध करण्यात आली आहे, त्यांना हे नवीन नियम लागू नसतील.
महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाव्यतिरिक्त स्वतंत्र शासकीय यंत्रणेद्वारे होणाऱ्या परीक्षा (उदा. पवित्र पोर्टलद्वारे शिक्षक भरती, पोलीस भरती बोर्डामार्फत पोलीस भरती) पूर्वीप्रमाणेच सुरू राहतील. त्यांना हे नियम लागू होणार नाहीत.
निष्कर्ष:
महाराष्ट्र शासनाचा हा निर्णय स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी एक मोठा दिलासा आहे. यामुळे भरती प्रक्रियेतील गुंतागुंत कमी होईल, पैशांची बचत होईल आणि विद्यार्थ्यांना एकाच अभ्यासावर अनेक पदांसाठी संधी मिळेल.
अधिक माहिती आणि नवनवीन अपडेट्ससाठी ‘Studyflow Updates’ ला भेट देत राहा. MPSC Recruitment Process Reforms 2026