MPSC Syllabus Change News 2026 : MPSC परीक्षेच्या अभ्यासक्रमात होणार मोठे बदल; राज्य सरकारकडून ‘प्रविणसिंह परदेशी’ समितीची स्थापना!

महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (MPSC) द्वारे घेण्यात येणाऱ्या विविध स्पर्धा परीक्षांच्या तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी एक अत्यंत महत्त्वाची बातमी आहे. एमपीएससी परीक्षेच्या अभ्यासक्रमाला अधिक कालसुसंगत, आधुनिक आणि व्यावहारिक बनवण्यासाठी राज्य सरकारने एक मोठे पाऊल उचलले आहे. ‘महाराष्ट्र इन्स्टिट्यूशन ऑफ ट्रान्सफॉर्मेशन्स’ म्हणजेच ‘मित्र’ (MITRA) या संस्थेच्या शिफारशीनुसार राज्य सरकारने अभ्यासक्रमात सुधारणा करण्यासाठी एका उच्चस्तरीय विशेष समितीची (अभ्यासगटाची) अधिकृत स्थापना केली आहे.

राज्य लोकसेवा आयोगाने केलेल्या विशेष विनंतीनंतर हा निर्णय घेण्यात आला असून, यामुळे आगामी काळात परीक्षा पद्धती आणि स्वरूपात मोठे बदल पाहायला मिळू शकतात.  MPSC Syllabus Change News 2026

बदलांची मुख्य गरज का भासली?

सध्याच्या बदलत्या काळानुसार आणि प्रशासकीय गरजांनुसार नोकरभरतीचे नियम बदलणे आवश्यक झाले आहे. गेल्या काही दिवसांपासून तज्ज्ञांमध्ये एक महत्त्वाचा प्रश्न उपस्थित केला जात होता— “पोलीस कर्मचारी आणि कृषी अधीक्षक अशा पूर्णपणे वेगवेगळ्या कार्यक्षेत्र व जबाबदाऱ्या असलेल्या पदांच्या भरतीसाठी एकच पद्धती का असावी?”

एकाच प्रकारची परीक्षा आणि चाचणी घेऊन वेगवेगळ्या विभागांतील विशिष्ट कामांसाठी योग्य उमेदवार निवडणे कठीण जाते. काळानुसार त्या-त्या क्षेत्रात झालेले तांत्रिक आणि व्यावहारिक बदल प्रत्यक्ष प्रशासनात आणण्यासाठी, त्या-त्या व्यवसायाला अनुकूल अशी निवड प्रक्रिया सुरू करणे आणि त्यानुसारच अभ्यासक्रम निश्चित करणे गरजेचे आहे. याच पार्श्वभूमीवर ही समिती स्थापन करण्याचा निर्णय प्रत्यक्षपणे घेण्यात आला.  MPSC Syllabus Change News 2026

‘प्रविणसिंह परदेशी’ समिती: अध्यक्ष आणि सदस्य

या संपूर्ण महत्त्वपूर्ण बदलांचा अभ्यास करण्यासाठी राष्ट्रीय स्तरावरील कर्मचारी अधिकारी कौशल्यगटातील तज्ज्ञ, निवृत्त सनदी अधिकारी आणि ‘मित्र’ (MITRA) संस्थेचे प्रमुख प्रविणसिंह परदेशी यांच्या नेतृत्वात ही समिती नेमण्यात आली आहे. या उच्चस्तरीय समितीमध्ये देशातील आणि राज्यातील नामांकित तज्ज्ञांचा समावेश करण्यात आला आहे:

1. प्रविणसिंह परदेशी (अध्यक्ष): ‘मित्र’ संस्थेचे प्रमुख आणि माजी मुंबई महापालिका आयुक्त.
2. डी. के. शंकरन: माजी मुख्य सचिव.
3. डॉ. रघुनाथ माशेलकर: देशातील सुप्रसिद्ध आणि ज्येष्ठ वैज्ञानिक.
4. संजय बेलसरे: पाणलोट लाभक्षेत्र विकास प्रमुख अधिकारी.
5. उमाकांत दांगत: निवृत्त विभागीय आयुक्त.
6. शेखर गायकवाड: माजी सनदी अधिकारी.
7. अमन मित्तल (सदस्य सचिव): ‘मित्र’ संस्थेचे कार्यकारी संचालक.  MPSC Syllabus Change News 2026

समितीची मुख्य उद्दिष्टे आणि कार्यकक्षा

या समितीकडे स्पर्धा परीक्षांच्या संपूर्ण रचनेत बदल सुचवण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाच्या जबाबदाऱ्या सोपवण्यात आल्या आहेत. समिती प्रामुख्याने खालील मुद्द्यांवर काम करणार आहे:

• कालबाह्य विषय बदलणे: अभ्यासक्रमातून जुने आणि सध्याच्या प्रशासनात फारसे उपयोगी नसलेले विषय वगळून, त्याऐवजी आधुनिक व व्यावहारिक विषयांचा समावेश करणे.
• तांत्रिक बदलांचा अंतर्भाव: विविध सरकारी क्षेत्रांमध्ये झालेले तांत्रिक बदल लक्षात घेऊन, त्यानुसार नोकरभरती संदर्भात नवीन मार्गदर्शन तत्त्वे तयार करणे.
• पदनिहाय निवड प्रक्रिया: वर्ग A (Class 1) अधिकारी, राजपत्रित (Gazetted), अराजपत्रित (Non-Gazetted) अधिकारी, तसेच वर्ग B (Class 2) आणि वर्ग C (Class 3) च्या सेवाशर्तींनुसार आणि कामाच्या स्वरूपानुसार निवड प्रक्रियेत कोणते बदल करावेत, याचे निकष ठरवणे.
• केंद्रीय धोरणांशी समन्वय: केंद्र सरकारने नोकरभरती आणि कौशल्य विकासाबाबत तयार केलेली धोरणे आणि देशातील इतर राज्यांनी त्यांच्या परीक्षा पद्धतींमध्ये केलेले बदल यांचा सखोल अभ्यास करणे.  MPSC Syllabus Change News 2026

अहवाल कधी सादर होणार आणि शिफारशी कधी लागू होणार?

प्रविणसिंह परदेशी यांच्या नेतृत्वातील ही समिती एमपीएससी अभ्यासक्रमातील सर्व संभाव्य बदलांचा सखोल अभ्यास करून आपला अंतिम अहवाल 3 महिन्यांत सरकारला सादर करणार आहे.
विद्यार्थ्यांसाठी दिलासादायक बाब:
या समितीने शिफारशी सादर केल्यानंतर त्या राज्यात लगेचच लागू केल्या जाणार नाहीत. नवीन अभ्यासक्रम आणि बदललेली परीक्षा पद्धती समजून घेण्यासाठी आणि त्याचा अभ्यास करण्यासाठी उमेदवारांना (विद्यार्थ्यांना) पुरेसा आणि योग्य कालावधी (Time) दिला जाणार आहे. त्यामुळे विद्यार्थ्यांनी कोणत्याही अफवांवर विश्वास न ठेवता किंवा गोंधळून न जाता आपला सद्यस्थितीतील अभ्यास सुरू ठेवावा.
गेल्या काही वर्षांपासून केंद्रीय लोकसेवा आयोगाच्या (UPSC) धर्तीवर राज्यात परीक्षा घेतल्या जात आहेत. केंद्र सरकारचे धोरण आणि इतर राज्यांचे बदल लक्षात घेऊनच हा नवा मसुदा तयार केला जाईल, ज्यामुळे महाराष्ट्रातील विद्यार्थी राष्ट्रीय स्तरावर देखील अधिक सक्षम बनू शकतील.  MPSC Syllabus Change News 2026

Maharashtra RTI Rules 2026