Non Teaching Staff Recruitment 2026 : सुधारित आकृतीबंधानुसार शिक्षकेतर पदांची संख्या: कनिष्ठ लिपिक, ग्रंथपाल, प्रयोगशाळा सहाय्यक पदांची सविस्तर माहिती
शिक्षण विभागातील शाळा व संबंधित संस्थांमध्ये आवश्यक असलेल्या शिक्षकेतर कर्मचाऱ्यांच्या पदरचनेबाबत सुधारित आकृतीबंधाला मान्यता देण्यात आल्याची माहिती उपलब्ध झाली आहे. विभागाच्या प्रस्तावावर चर्चा केल्यानंतर सुधारित आकृतीबंधास सहमती देण्यात आल्याचे संबंधित कागदपत्रातील माहितीत नमूद आहे.
या सुधारित आकृतीबंधामध्ये विविध शिक्षकेतर पदांची पदसंख्या स्पष्ट करण्यात आली आहे. यामध्ये लिपिक वर्गीय पदे, ग्रंथपाल पदे तसेच प्रयोगशाळा सहाय्यक पदे यांचा समावेश आहे.
विद्यार्थी, शिक्षक, शिक्षकेतर कर्मचारी आणि आगामी भरती प्रक्रियेची वाट पाहणाऱ्या उमेदवारांसाठी ही माहिती महत्त्वाची आहे. कारण आकृतीबंधामध्ये एखाद्या पदासाठी किती पदे निश्चित करण्यात आली आहेत, यावर भविष्यातील पदभरतीची आवश्यकता आणि उपलब्ध पदांची संख्या निश्चित होण्यास मदत होते. Non Teaching Staff Recruitment 2026
सुधारित आकृतीबंधातील प्रमुख पदांची माहिती
उपलब्ध कागदपत्रानुसार शिक्षकेतर पदांची माहिती पुढीलप्रमाणे आहे.
1. लिपिक वर्गीय पदे
सुधारित आकृतीबंधामध्ये लिपिक वर्गीय पदांसाठी एकूण 22199 पदे नमूद करण्यात आली आहेत.
या वर्गात खालील पदांचा समावेश आहे:
अ.क्र.| पदाचे नाव| पदसंख्या
1| कनिष्ठ लिपिक| 17106
2| वरिष्ठ लिपिक| 4905
3| मुख्य लिपिक| 188
4| अधीक्षक| निरंक
एकूण| लिपिक वर्गीय पदे| 22199
कनिष्ठ लिपिक – 17106 पदे
सुधारित आकृतीबंधामध्ये कनिष्ठ लिपिक या पदासाठी 17106 पदे निश्चित करण्यात आली आहेत.
लिपिक वर्गातील ही सर्वाधिक पदसंख्या असलेली श्रेणी आहे. त्यामुळे भविष्यातील शिक्षकेतर कर्मचारी भरतीच्या दृष्टीने कनिष्ठ लिपिक पदाला विशेष महत्त्व राहू शकते. Non Teaching Staff Recruitment 2026
वरिष्ठ लिपिक – 4905 पदे
वरिष्ठ लिपिक या पदासाठी सुधारित आकृतीबंधामध्ये 4905 पदे नमूद आहेत.
कनिष्ठ लिपिकानंतर लिपिक वर्गामध्ये वरिष्ठ लिपिक पदांची संख्या महत्त्वपूर्ण आहे.
मुख्य लिपिक – 188 पदे
मुख्य लिपिक या पदासाठी 188 पदे निश्चित करण्यात आली आहेत.
हे पद लिपिक संवर्गातील वरिष्ठ जबाबदारीच्या पदांपैकी एक असून, सुधारित आकृतीबंधामध्ये त्यासाठी स्वतंत्र पदसंख्या दाखविण्यात आली आहे.
अधीक्षक – पदे निरंक
सुधारित आकृतीबंधातील लिपिक वर्गाच्या तक्त्यामध्ये अधीक्षक या पदासमोर निरंक असे नमूद करण्यात आले आहे.
म्हणजे या आकृतीबंधाच्या तक्त्यामध्ये अधीक्षक पदासाठी कोणतीही पदसंख्या दाखविण्यात आलेली नाही.
2. ग्रंथपाल पदे
सुधारित आकृतीबंधामध्ये ग्रंथालयाशी संबंधित पदांचाही समावेश करण्यात आला आहे.
ग्रंथपाल संवर्गातील एकूण 4904 पदे नमूद करण्यात आली आहेत.
- अ.क्र.| पदाचे नाव| पदसंख्या
- 1| अर्धवेळ ग्रंथपाल| 2873
- 2| पूर्णवेळ ग्रंथपाल| 2031
- एकूण| ग्रंथपाल पदे| 4904
अर्धवेळ ग्रंथपाल – 2873 पदे
सुधारित आकृतीबंधामध्ये अर्धवेळ ग्रंथपाल या पदासाठी 2873 पदे निश्चित करण्यात आली आहेत.
पूर्णवेळ ग्रंथपाल – 2031 पदे
पूर्णवेळ ग्रंथपाल या पदासाठी 2031 पदे नमूद करण्यात आली आहेत.
अर्धवेळ आणि पूर्णवेळ ग्रंथपाल या दोन्ही पदांचा विचार करता ग्रंथपाल संवर्गाची एकूण पदसंख्या 4904 इतकी होते.
3. प्रयोगशाळा सहाय्यक पदे
सुधारित आकृतीबंधातील आणखी एक महत्त्वाचा घटक म्हणजे प्रयोगशाळा सहाय्यक पदे.
या विभागामध्ये एकूण 7933 पदे नमूद करण्यात आली आहेत.
यामध्ये दोन प्रकारच्या पदांचा समावेश आहे.
- अ.क्र.| पदाचे नाव| पदसंख्या
- क.| प्रयोगशाळा सहाय्यक| 5893
- ड.| प्रयोगशाळा सहाय्यक (विज्ञान शाखेसह उच्च माध्यमिक विद्यालयासाठी)| 2040
- एकूण| प्रयोगशाळा सहाय्यक पदे| 7933 Non Teaching Staff Recruitment 2026
प्रयोगशाळा सहाय्यक – 5893 पदे
- सामान्य प्रयोगशाळा सहाय्यक पदासाठी सुधारित आकृतीबंधामध्ये 5893 पदे निश्चित करण्यात आली आहेत.
- प्रयोगशाळा सहाय्यक (विज्ञान शाखेसह उच्च माध्यमिक विद्यालयासाठी) – 2040 पदे
- प्रयोगशाळा सहाय्यक (विज्ञान शाखेसह उच्च माध्यमिक विद्यालयासाठी) या पदासाठी 2040 पदे नमूद करण्यात आली आहेत.
- या पदांचा संबंध विज्ञान शाखेसह उच्च माध्यमिक विद्यालयातील प्रयोगशाळेच्या कामकाजाशी आहे.
सुधारित आकृतीबंधातील पदसंख्येचा एकत्रित आढावा
कागदपत्रामध्ये नमूद केलेल्या तीन प्रमुख गटांची पदसंख्या एकत्रितपणे पाहिल्यास पुढील चित्र स्पष्ट होते:
- पदांचा गट| एकूण पदसंख्या
- लिपिक वर्गीय पदे| 22199
- ग्रंथपाल पदे| 4904
- प्रयोगशाळा सहाय्यक पदे| 7933
- एकत्रित पदसंख्या| 35036 Non Teaching Staff Recruitment 2026
वरील तीन गटांची पदसंख्या एकत्रित केल्यास 35036 पदे होतात.
ही एकत्रित संख्या कागदपत्रातील वरील तीन तक्त्यांमध्ये नमूद केलेल्या पदसंख्यांची बेरीज आहे.
कोणत्या पदासाठी किती जागा?
विद्यार्थी आणि नोकरीच्या तयारी करणाऱ्या उमेदवारांना पटकन माहिती मिळावी यासाठी संपूर्ण आकडेवारी पुढीलप्रमाणे पाहता येईल:
- कनिष्ठ लिपिक – 17106
- वरिष्ठ लिपिक – 4905
- मुख्य लिपिक – 188
- अधीक्षक – निरंक
- लिपिक वर्गीय एकूण – 22199
- अर्धवेळ ग्रंथपाल – 2873
- पूर्णवेळ ग्रंथपाल – 2031
- ग्रंथपाल एकूण – 4904
- प्रयोगशाळा सहाय्यक – 5893
- प्रयोगशाळा सहाय्यक (विज्ञान शाखेसह उच्च माध्यमिक विद्यालयासाठी) – 2040
- प्रयोगशाळा सहाय्यक एकूण – 7933
- वरील तीन संवर्गांची एकत्रित पदसंख्या – 35036 Non Teaching Staff Recruitment 2026
शिक्षकेतर पदांच्या आकृतीबंधाचा अर्थ काय?
शाळेच्या शैक्षणिक कामकाजामध्ये शिक्षकांची भूमिका महत्त्वाची असतेच; मात्र शाळेचे प्रशासकीय, ग्रंथालयीन आणि प्रयोगशाळेशी संबंधित कामकाज सुरळीत चालण्यासाठी शिक्षकेतर कर्मचाऱ्यांचीही आवश्यकता असते.
लिपिकांकडून शाळेचे प्रशासकीय व कार्यालयीन स्वरूपाचे कामकाज हाताळले जाते. ग्रंथपालांकडून ग्रंथालयाशी संबंधित कामकाज पाहिले जाते, तर प्रयोगशाळा सहाय्यकांकडून प्रयोगशाळेतील आवश्यक कामकाजाला मदत केली जाते.
त्यामुळे सुधारित आकृतीबंधामध्ये या पदांची संख्या निश्चित होणे हे शिक्षण व्यवस्थेच्या प्रशासकीय आणि शैक्षणिक पायाभूत व्यवस्थेच्या दृष्टीने महत्त्वाचे ठरते.
उमेदवारांसाठी याचा काय फायदा?
या आकृतीबंधामुळे शिक्षकेतर पदांशी संबंधित भरतीची तयारी करणाऱ्या उमेदवारांसाठी संभाव्य संधींचे स्वरूप समजण्यास मदत होते.
विशेषतः कनिष्ठ लिपिक, वरिष्ठ लिपिक, मुख्य लिपिक, ग्रंथपाल आणि प्रयोगशाळा सहाय्यक या पदांकडे उमेदवारांचे लक्ष राहणार आहे.
मात्र केवळ आकृतीबंधामध्ये पदसंख्या निश्चित झाली म्हणजे लगेच भरतीची जाहिरात प्रसिद्ध झाली असे समजता येणार नाही. प्रत्यक्ष भरतीसाठी संबंधित विभागाकडून स्वतंत्र जाहिरात, रिक्त पदांची अंतिम संख्या, आरक्षण, पात्रता, परीक्षा पद्धती, अर्ज प्रक्रिया, वयोमर्यादा आणि इतर अटी जाहीर होणे आवश्यक असते.
त्यामुळे उमेदवारांनी आकृतीबंधातील पदसंख्या आणि प्रत्यक्ष भरतीची जाहिरात या दोन्ही बाबी स्वतंत्रपणे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. Non Teaching Staff Recruitment 2026
सुधारित आकृतीबंधातील महत्त्वाचे मुद्दे
या कागदपत्रावरून पुढील बाबी विशेषतः लक्षात येतात:
1. लिपिक वर्गीय पदांसाठी एकूण 22199 पदे नमूद आहेत.
2. लिपिक वर्गात सर्वाधिक 17106 कनिष्ठ लिपिक पदे आहेत.
3. वरिष्ठ लिपिकासाठी 4905 पदे आहेत.
4. मुख्य लिपिकासाठी 188 पदे आहेत.
5. अधीक्षक पदासाठी तक्त्यामध्ये निरंक असे नमूद आहे.
6. ग्रंथपाल संवर्गामध्ये एकूण 4904 पदे आहेत.
7. यामध्ये 2873 अर्धवेळ ग्रंथपाल आणि 2031 पूर्णवेळ ग्रंथपाल पदांचा समावेश आहे.
8. प्रयोगशाळा सहाय्यक संवर्गात एकूण 7933 पदे आहेत.
9. यामध्ये 5893 प्रयोगशाळा सहाय्यक आणि विज्ञान शाखेसह उच्च माध्यमिक विद्यालयासाठी 2040 प्रयोगशाळा सहाय्यक पदांचा समावेश आहे.
10. या तीन प्रमुख संवर्गांची एकत्रित पदसंख्या 35036 इतकी होते. Non Teaching Staff Recruitment 2026
निष्कर्ष
सुधारित आकृतीबंधानुसार शिक्षकेतर पदांची पदसंख्या स्पष्ट करण्यात आली असून, लिपिक वर्ग, ग्रंथपाल आणि प्रयोगशाळा सहाय्यक या प्रमुख संवर्गांचा त्यामध्ये समावेश आहे.
लिपिक वर्गीय पदांची संख्या 22199, ग्रंथपाल पदांची संख्या 4904 आणि प्रयोगशाळा सहाय्यक पदांची संख्या 7933 आहे. या तीन संवर्गांची एकत्रित पदसंख्या 35036 इतकी होते.
यापैकी कनिष्ठ लिपिक पदांची संख्या 17106 असल्याने हा संवर्ग सर्वाधिक पदसंख्या असलेला आहे. त्यानंतर प्रयोगशाळा सहाय्यक संवर्गातील 7933 पदे आणि ग्रंथपाल संवर्गातील 4904 पदे आहेत.
तथापि, या आकडेवारीचा अर्थ प्रत्यक्ष भरतीची जाहिरात प्रसिद्ध झाली असा होत नाही. उमेदवारांनी संबंधित विभागाकडून प्रसिद्ध होणारी अधिकृत भरती जाहिरात आणि त्यातील अंतिम रिक्त पदांची संख्या याकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे.
महत्त्वाची सूचना: वरील लेखातील पदसंख्या उपलब्ध करून दिलेल्या कागदपत्रातील तक्त्यांनुसार मांडण्यात आली आहे. प्रत्यक्ष भरतीसाठी लागू होणाऱ्या अटी, रिक्त पदांची अंतिम संख्या आणि अर्ज प्रक्रिया संबंधित अधिकृत जाहिरातीत तपासावी. Non Teaching Staff Recruitment 2026
