NPS Pension Scheme Update 2026 : महाराष्ट्र शासन सुधारीत राष्ट्रीय निवृत्तिवेतन योजना 2026: नियम, अटी आणि सविस्तर माहिती

महाराष्ट्र शासनाच्या वित्त विभागाने 06 मे 2026 रोजी राज्यातील कर्मचाऱ्यांसाठी एक अत्यंत महत्त्वाचे परिपत्रक जारी केले आहे. हे परिपत्रक राष्ट्रीय निवृत्तिवेतन प्रणाली (NPS) लागू असलेल्या कर्मचाऱ्यांसाठी सुधारीत राष्ट्रीय निवृत्तिवेतन योजना लागू करण्याबाबतची कार्यपद्धती स्पष्ट करते.
तुमच्या माहितीसाठी आणि अभ्यासासाठी या शासन निर्णयातील सर्व महत्त्वाचे मुद्दे खालीलप्रमाणे अगदी सोप्या भाषेत स्पष्ट केले आहेत:

१. योजनेची अंमलबजावणी आणि शेवटची तारीख

ही सुधारीत योजना राज्यात 01 मार्च 2024 पासून लागू करण्यात आली आहे.
जे अधिकारी किंवा कर्मचारी या योजनेचा लाभ घेऊ इच्छितात, त्यांनी आपला विकल्प (Option) 31 डिसेंबर 2026 पर्यंत आपल्या कार्यालय प्रमुखांकडे सादर करणे बंधनकारक आहे.
जे कर्मचारी हा विकल्प स्वीकारतील त्यांनाच निवृत्तीनंतर या योजनेचा लाभ दिला जाईल.    NPS Pension Scheme Update 2026

२. निवृत्तिवेतन (Pension) किती मिळेल?

20 वर्षे किंवा अधिक सेवा: ज्या कर्मचाऱ्यांची सेवा 20 वर्षे किंवा त्याहून अधिक झाली आहे, त्यांना निवृत्त होताना त्यांच्या शेवटच्या काढलेल्या वेतनाच्या (Last Drawn Salary) 50% इतके निवृत्तिवेतन मिळेल आणि त्यावर महागाई वाढ (DA) देखील लागू राहील.
10 ते 20 वर्षे सेवा: ज्या कर्मचाऱ्यांची सेवा 10 वर्षांपेक्षा जास्त पण 20 वर्षांपेक्षा कमी आहे, त्यांना त्यांच्या सेवेच्या प्रमाणानुसार (Proportionate) निवृत्तिवेतन दिले जाईल.

किमान निवृत्तिवेतन: या योजनेंतर्गत 10 वर्षांच्या सेवेनंतर निवृत्त होणाऱ्या कर्मचाऱ्यांसाठी किमान निवृत्तिवेतन 7500 रुपये निश्चित करण्यात आले आहे.
अपात्रता: जर एखाद्या कर्मचाऱ्याची सेवा 10 वर्षांपेक्षा कमी असेल, तर त्याला या योजनेअंतर्गत निवृत्तिवेतन अनुज्ञेय राहणार नाही.

३. कुटुंब निवृत्तिवेतन (Family Pension)

कर्मचाऱ्याच्या मृत्यूनंतर त्यांच्या कुटुंबाला मूळ निवृत्तिवेतनाच्या 60% इतके कुटुंब निवृत्तिवेतन मिळेल, आणि त्यावर महागाई वाढ देखील लागू राहील.

४. PFRDA संचित निधी आणि परताव्याचे नियम (अतिशय महत्त्वाचे)

या योजनेचा लाभ घेणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना निवृत्तीच्या वेळी PFRDA कडून मिळणाऱ्या संचित निधीतील 60% परताव्याची रक्कम आहरण व संवितरण अधिकारी (DDO) यांच्याकडे जमा करावी लागेल. ही रक्कम DDO चलनाद्वारे राज्य शासनाला जमा करतील.
हाच नियम 01 मार्च 2024 पासून ते या परिपत्रकाच्या तारखेपर्यंत निवृत्त झालेल्या कर्मचाऱ्यांनाही लागू राहील.

उर्वरित 40% निधीचे काय?

कर्मचाऱ्याने उर्वरित 40% निधीवर Annuity Service Provider कडून मिळणाऱ्या वार्षिकीचा (Annuity) तपशील DDO ला द्यायचा आहे. शासनाकडून मिळणाऱ्या एकूण पेन्शनमधून ही वार्षिकीची रक्कम वजा करून उरलेली रक्कम राज्य शासन निवृत्तिवेतन म्हणून देईल.  NPS Pension Scheme Update 2026

५. जुनी काढलेली रक्कम आणि व्याज

जर एखाद्या कर्मचाऱ्याने राष्ट्रीय निवृत्तिवेतन प्रणालीमधून यापूर्वी कोणतीही रक्कम काढली असेल, तर ती रक्कम 10% व्याजासह शासनाला परत करणे आवश्यक आहे. जर ही रक्कम परत केली नाही, तर शासनाकडून मिळणाऱ्या पेन्शनमध्ये त्या प्रमाणात कपात केली जाईल.

६. राजीनामा दिल्यास काय होईल?

जर कोणत्याही कर्मचाऱ्याने आपल्या पदाचा राजीनामा दिला, तर त्याला या सुधारीत योजनेअंतर्गत कोणतेही निवृत्तिवेतन मिळणार नाही; त्यांना केवळ जुन्या NPS चेच लाभ मिळतील.      NPS Pension Scheme Update 2026

७. इतर महत्त्वाचे लाभ आणि पात्रता

उपदान (Gratuity): या योजनेतील कर्मचाऱ्यांना 31 मार्च 2023 च्या शासन निर्णयानुसार सेवानिवृत्ती उपदान (Gratuity) लागू राहील.
कोणा-कोणाला लागू? शासनाचे हे नियम मान्यताप्राप्त अनुदानित शैक्षणिक संस्था, कृषी विद्यापीठे, अनुदानित अशासकीय महाविद्यालये यांच्यातील NPS सभासद कर्मचाऱ्यांना योग्य फेरफारांसह लागू राहतील. तसेच, जिल्हा परिषदेतील कर्मचाऱ्यांनाही हे नियम लागू करण्यात आले आहेत. NPS Pension Scheme Update 2026

सरकारी नोकरभरतीत मोठा बदल