Krishi Vidyapeeth Anukampa Bharti GR 2026 : कृषी विद्यापीठांमध्ये अनुकंपा नियुक्तीचे सुधारित धोरण लागू जाणून घ्या सविस्तर नियम, पात्रता व अर्ज प्रक्रिया
महाराष्ट्र शासन, कृषी विभाग निर्णय
महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभागाने राज्यातील चारही कृषी विद्यापीठांमधील अधिकारी व कर्मचाऱ्यांच्या कुटुंबियांसाठी अत्यंत महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. सामान्य प्रशासन विभागाने लागू केलेल्या अनुकंपा धोरणाच्या धर्तीवर आता कृषी विद्यापीठांसाठी ‘अनुकंपा नियुक्तीचे सर्वसमावेशक सुधारित धोरण’ लागू करण्यात आले आहे. या निर्णयामुळे विद्यापीठात सेवेत असताना दिवंगत झालेल्या कर्मचाऱ्यांच्या वारसांना दिलासा मिळणार असून नियुक्ती प्रक्रियेत पारदर्शकता येणार आहे.
या शासन निर्णयाचा क्रमांक संकिर्ण-1526/प्र.क्र.146 (ई. क्र. 1802502)/6 असून हा निर्णय 15 सप्टेंबर 2026 रोजी निर्गमित करण्यात आला आहे. या धोरणातील सर्व महत्त्वाचे नियम, निकष आणि कार्यपद्धती खालीलप्रमाणे सविस्तर स्पष्ट करण्यात आली आहे: Krishi Vidyapeeth Anukampa Bharti GR 2026
1. योजनेची पार्श्वभूमी व उद्दिष्ट
योजनेचे उद्दिष्ट: कृषी विद्यापीठाच्या सेवेत कार्यरत असताना अधिकारी किंवा कर्मचारी दिवंगत झाल्यास, त्याच्या कुटुंबावर ओढवणाऱ्या अचानक आर्थिक संकटातून सावरण्यासाठी कुटुंबातील एका पात्र सदस्यास विद्यापीठ सेवेत अनुकंपा तत्त्वावर नोकरी देणे.
कोणत्या विद्यापीठांना लागू?: राज्यातील सर्व 4 कृषी विद्यापीठांना हा निर्णय लागू राहील:
महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ (MPKV), राहुरी
डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ (PDKV), अकोला
वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ (VNMKV), परभणी
डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठ (BSKKV), दापोली Krishi Vidyapeeth Anukampa Bharti GR 2026
2. योजना कोणास लागू आहे व अपवाद काय आहेत?
पात्र कर्मचारी: विद्यापीठातील गट-अ, गट-ब, गट-क आणि गट-ड मधील सर्व नियमित अधिकारी व कर्मचाऱ्यांच्या कुटुंबियांसाठी ही योजना लागू आहे.
अपवाद / अपात्रता:
दिवंगत अधिकारी/कर्मचाऱ्याचा पती किंवा पत्नी आधीच शासकीय/निमशासकीय सेवेत कार्यरत असेल, तर त्या कुटुंबास अनुकंपा नियुक्ती अनुज्ञेय असणार नाही.
लहान कुटुंबाची अट: दिनांक 31 डिसेंबर 2001 नंतर 3 रे अपत्य झालेल्या कर्मचाऱ्यांच्या कुटुंबास ही योजना लागू होणार नाही.
विशेष बाब: सेवेत असताना मृत्यू झाल्यास किंवा सेवेतील कर्मचारी बेपत्ता झाला असल्यास व सक्षम न्यायालयाने त्यास मयत घोषित केले असल्यास, त्याच्या कुटुंबातील सदस्यास अनुकंपा नियुक्ती अनुज्ञेय राहील. Krishi Vidyapeeth Anukampa Bharti GR 2026
3. कोणत्या पदांवर नियुक्ती दिली जाईल?
गट-क (Group C) आणि गट-ड (Group D) मधील ज्या ज्या संवर्गामध्ये सरळसेवा भरतीचा मार्ग विहित करण्यात आला आहे, केवळ त्या संवर्गातील सरळसेवा कोट्यातील रिक्त पदांवरच अनुकंपा नियुक्ती दिली जाईल. Krishi Vidyapeeth Anukampa Bharti GR 2026
4. अनुकंपा नियुक्तीसाठी कुटुंबातील पात्र सदस्य व प्राधान्यक्रम
अनुकंपा नियुक्तीसाठी कुटुंबातील सदस्यांचा प्राधान्यक्रम खालीलप्रमाणे राहील:
प्राधान्यक्रम दिवंगत व्यक्तीशी असलेले नाते ना-हरकत प्रमाणपत्र (NOC) नियम
1 कायदेशीर पती / पत्नी ना-हरकत प्रमाणपत्राची आवश्यकता नाही.
2 मुलगा किंवा मुलगी (अविवाहित / विवाहित), मृत्यूपूर्वी कायदेशीररित्या दत्तक घेतलेला मुलगा / मुलगी, घटस्फोटित / परित्यक्ता / विधवा मुलगी किंवा बहीण रकाना क्र. 1 मधील सदस्य व इतर हयात सदस्यांचे ना-हरकत प्रमाणपत्र आवश्यक.
3 दिवंगत विद्यापीठ कर्मचाऱ्याचा मुलगा हयात नसेल तर त्याची सून रकाना क्र. 1 व 2 मधील सदस्यांचे ना-हरकत प्रमाणपत्र आवश्यक.
4 केवळ अविवाहित दिवंगत कर्मचाऱ्याच्या बाबतीत त्याच्यावर सर्वस्वी अवलंबून असणारा भाऊ किंवा बहीण कुटुंबातील इतर अवलंबून असणाऱ्या सदस्यांचे ना-हरकत प्रमाणपत्र आवश्यक.
5. पात्रता निकष (Age & Qualification)
वयोमर्यादा:
किमान वय: 18 वर्षे पूर्ण असावे.
कमाल वय: 45 वर्षांपर्यंत असावे.
शैक्षणिक अर्हता: संबंधित पदाच्या सेवाप्रवेश नियमात विहित केलेली शैक्षणिक व तांत्रिक अर्हता उमेदवाराने धारण करणे बंधनकारक आहे.
सूट: जर दिवंगत कर्मचाऱ्याची पत्नी आवश्यक शैक्षणिक अर्हता पूर्ण करत नसेल, तर केवळ गट-ड (Group D) मधील नियुक्तीसाठी शैक्षणिक अर्हतेची अट शिथिल करण्याचे अधिकार नियुक्ती प्राधिकाऱ्याला राहतील.
टंकलेखन व संगणक अर्हता (Typing & Computer):
गट-क मधील ज्या पदांसाठी टंकलेखन (Typing) आवश्यक आहे, तसेच संगणक हाताळणी प्रमाणपत्र (MS-CIT किंवा समकक्ष) आवश्यक आहे, अशा पदांवर नियुक्त झालेल्या कर्मचाऱ्यास नियुक्तीच्या दिनांकापासून 2 वर्षांची मुदत दिली जाईल. Krishi Vidyapeeth Anukampa Bharti GR 2026
2 वर्षांत प्रमाणपत्र सादर न केल्यास होणारे परिणाम: दोन्ही प्रमाणपत्रे सादर करेपर्यंत वार्षिक वेतनवाढ रोखली जाईल. जेव्हा प्रमाणपत्र सादर केले जाईल, त्या दिनांकापासून वेतनवाढ लागू होईल; विलंबाच्या कालावधीतील वेतनवाढी केवळ काल्पनिक (Notional) राहतील व थकबाकी दिली जाणार नाही.
6. अनुकंपा नियुक्तीचा कोटा व जागांची गणना
गट-क (Group C) संवर्ग:
गट-क मधील सरळसेवा कोट्यातील प्रतिवर्षी रिक्त होणाऱ्या पदांच्या 20% पदे अनुकंपा नियुक्तीसाठी राखीव ठेवली जातील.
गणना नियम: जर सरळसेवेची 100 पदे मंजूर असतील आणि चालू वर्षात 10 पदे रिक्त झाली, तर त्यातील 20% म्हणजेच 2 पदे अनुकंपाने भरली जातील. गणना करताना पदसंख्या 1 पेक्षा कमी येत असल्यास (उदा. 0.2, 0.6, 0.8), किमान 1 पद अनुकंपासाठी उपलब्ध करून दिले जाईल.
शासनाने सरळसेवा भरतीवर बंदी किंवा निर्बंध घातले तरीही या 20% अनुकंपा भरतीवर ते निर्बंध लागू राहणार नाहीत.
नक्षलवादी, दहशतवादी, दरोडेखोर किंवा समाजकंटकांच्या हल्ल्यात मृत्यू झाल्यास 20% मर्यादेची अट शिथिल करून थेट प्राधान्याने नियुक्ती दिली जाईल.
गट-ड (Group D) संवर्ग:
गट-ड मधील पदे बाह्य यंत्रणेद्वारे (Outsourcing) भरली जात असल्याने, शासन निर्णयाच्या दिनांकापासून पहिल्या 2 वर्षांसाठी 20% ची मर्यादा शिथिल करण्यात आली आहे.
जेवढी पदे ‘मृत’ (Abolished/Dormant) घोषित झाली आहेत, तेवढी पदे प्रशासकीय विभाग अनुकंपा नियुक्तीसाठी पुनर्जीवित (Revive) करू शकेल. 2 वर्षानंतर या स्थितीचा पुनर्विचार केला जाईल.
7. अर्ज सादर करण्याची कार्यपद्धती व कालमर्यादा
इच्छुकता पत्र (Willingness Letter): कर्मचाऱ्याच्या निधनानंतर कुटुंब निवृत्तीवेतनाची कागदपत्रे भरून घेताना कार्यालय प्रमुखांनी अनुकंपा योजनेची माहिती देऊन कुटुंबाकडून परिशिष्ट-ब नुसार इच्छुकता पत्र भरून घेणे अनिवार्य आहे. Krishi Vidyapeeth Anukampa Bharti GR 2026
परिपूर्ण अर्ज सादर करण्याची मुदत:
इच्छुकता पत्र दिल्याच्या दिनांकापासून 3 वर्षांच्या आत विहित कागदपत्रांसह परिपूर्ण अर्ज (परिशिष्ट-क) सादर करणे बंधनकारक आहे.
जर वारसदार व्यक्ती अज्ञान (18 वर्षांपेक्षा कमी वयाची) असेल, तर ती व्यक्ती सज्ञान झाल्याच्या (वय 18 वर्षे पूर्ण झाल्याच्या) दिनांकापासून 3 वर्षांच्या आत अर्ज सादर करावा लागेल.
विलंब क्षमापित करण्याचे अधिकार:
जर 3 वर्षांत अर्ज करता आला नाही, तर त्यानंतर पुढील कमाल 2 वर्षांपर्यंतच्या विलंबाची कारणे तपासून विलंब क्षमापित (Condonation of Delay) करण्याचे अधिकार महासंचालक, महाराष्ट्र कृषी शिक्षण व संशोधन परिषद (MCAER), पुणे यांना राहतील.
अपरिहार्य कारण असेल तरच विलंब माफ केला जाईल; अन्यथा नाव यादीतून कायमचे वगळले जाईल.
8. प्रतीक्षासूची आणि ज्येष्ठता नियम
प्रतीक्षासूची तयार करणे: गट-क आणि गट-ड ची प्रतीक्षासूची नियुक्ती प्राधिकारी यांच्या स्तरावर ठेवली जाईल आणि ती कृषी विद्यापीठांच्या अधिकृत संकेतस्थळावर प्रसिद्ध केली जाईल.
ज्येष्ठतेचा आधार: परिपूर्ण अर्ज कार्यालयात दाखल झाल्याचा जो दिनांक असेल, त्या दिनांकानुसार प्रतीक्षासूचीतील क्रमांक (Seniority) ठरवला जाईल.
समान दिनांक असल्यास: जर 2 उमेदवारांचा अर्ज दाखल करण्याचा दिनांक समान असेल, तर ज्या उमेदवाराचे वय जास्त असेल, त्याला प्रतीक्षासूचीत वरचे स्थान दिले जाईल.
9. प्रतीक्षासूचीचा गट बदलणे किंवा उमेदवार बदलणे
गट बदलण्याची मुभा: उमेदवारास नियुक्ती आदेश मिळण्यापूर्वी गट बदलण्यासाठी विनंती अर्ज करता येईल. अशी मुभा केवळ 1 वेळा मिळेल.
जर उमेदवाराने गट-ड च्या प्रतीक्षासूचीत असताना शैक्षणिक पात्रता वाढवून गट-क ची पात्रता मिळवली, तर तो गट-क च्या यादीत नाव समाविष्ट करण्याची विनंती करू शकतो.
प्रतीक्षासूचीतील उमेदवार बदलणे: खालील परिस्थितीत उमेदवार बदलण्याची परवानगी दिली जाईल:
प्रतीक्षासूचीवरील उमेदवाराचा मृत्यू झाल्यास.
प्रतीक्षासूचीवरील उमेदवाराचे वय 45 वर्षे पूर्ण झाल्याने त्याचे नाव वगळले गेल्यास.
मूळ उमेदवाराने स्वतःहून हक्क सोडून कुटुंबातील अन्य सदस्याचे नाव समाविष्ट करण्यास सहमती दर्शवल्यास व इतर सदस्यांचे ना-हरकत प्रमाणपत्र सादर केल्यास (ही मुभा केवळ 1 वेळा असेल).
मुदत: उमेदवार बदलण्यासाठी मृत्यूच्या दिनांकापासून किंवा वय 45 वर्षे पूर्ण झाल्यापासून 3 वर्षांच्या आत अर्ज करणे आवश्यक आहे. त्यानंतर पुढील 2 वर्षांत अर्ज केल्यास तो अर्ज प्राप्त झालेल्या दिनांकापासून नवीन नाव नोंदवले जाईल. 5 वर्षांनंतर आलेला अर्ज विचारात घेतला जाणार नाही.
10. समुपदेशन मेळावा व अंतिम नियुक्ती
पसंतीक्रम मेळावा: उपलब्ध रिक्त पदांची माहिती प्रसिद्ध करून प्रतीक्षासूचीतील सर्व पात्र उमेदवारांसाठी कृषी विद्यापीठामध्ये 1 दिवसाचा समुपदेशन मेळावा आयोजित केला जाईल.
उमेदवारांकडून लेखी पसंतीक्रम (Option Form) भरून घेतला जाईल व प्रतीक्षासूचीतील ज्येष्ठतेनुसार शिफारस करून नियुक्ती आदेश दिले जातील.
तांत्रिक पदांसाठी आवश्यक तांत्रिक अर्हता संबंधित उमेदवाराकडे नसेल, तर त्याच्या पुढील उमेदवाराचा विचार केला जाईल.
पालनपोषणाचे प्रतिज्ञापत्र: अनुकंपा नियुक्ती मिळवणाऱ्या उमेदवारास दिवंगत कर्मचाऱ्याच्या कुटुंबातील सर्व सदस्यांचे योग्य प्रकारे पालनपोषण करण्याचे प्रतिज्ञापत्र द्यावे लागेल. भविष्यात कुटुंबाचा सांभाळ करण्यास नकार दिल्यास किंवा कसूर केल्यास नोकरी समाप्त केली जाईल. Krishi Vidyapeeth Anukampa Bharti GR 2026
विद्यार्थी व उमेदवारांसाठी महत्त्वाची टीप:
“अनुकंपा तत्त्वावरील नियुक्ती हा कायदेशीर वारसा हक्क नाही; तर ती संबंधित संवर्गाच्या सेवाप्रवेश नियमातील अटी, शर्ती व शैक्षणिक अर्हतेच्या अधीन राहून दिली जाणारी सवलत आहे.” उच्च न्यायालयाच्या नागपूर खंडपीठाच्या निर्णयानुसार 45 वर्षे वय पूर्ण झाल्यामुळे ज्यांची नावे प्रतीक्षासूचीतून वगळण्यात आली होती, त्यांनाही नियमानुसार नवीन वारसदाराचे नाव देण्यासाठी अर्ज करण्याची संधी उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. Krishi Vidyapeeth Anukampa Bharti GR 2026
अधिकृत माहितीसाठी संकेतस्थळ:
हा शासन निर्णय महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर (www.maharashtra.gov.in) उपलब्ध असून त्याचा संगणक संकेतांक (GR Code) 202609151242147446 असा आहे.Krishi Vidyapeeth Anukampa Bharti GR 2026
