Revenue Department Tahsildar Vacancy 2026

महाराष्ट्रातील तहसीलदार आणि नायब तहसीलदार संवर्गातील रिक्त पदांबाबत महत्त्वाची माहिती समोर आली आहे. महसूल विभागातील या महत्त्वाच्या पदांवर मोठ्या प्रमाणात रिक्तता असल्याने त्याचा दैनंदिन प्रशासकीय कामकाजावर परिणाम होत असल्याचा मुद्दा उपस्थित करण्यात आला होता.

या संदर्भात श्री. एकनाथराव खडसे यांनी 05082024 रोजी राज्यातील तहसीलदार व नायब तहसीलदार संवर्गातील रिक्त पदांबाबत शासनाकडे प्रश्न उपस्थित केला होता. त्यावर महसूल विभागाकडून श्री. चंद्रशेखर बावनकुळे यांनी 17032026 रोजी उत्तर देताना रिक्त पदांची संख्या, रिक्त पदांमुळे निर्माण झालेली परिस्थिती आणि ही पदे भरण्यासाठी शासन स्तरावर सुरू असलेल्या कार्यवाहीची माहिती दिली.

विद्यार्थी, स्पर्धा परीक्षेची तयारी करणारे उमेदवार तसेच महाराष्ट्रातील सरकारी नोकरीच्या भरतीची माहिती जाणून घेणाऱ्या उमेदवारांसाठी हा अपडेट अत्यंत महत्त्वाचा आहे. Revenue Department Tahsildar Vacancy 2026

महाराष्ट्रातील तहसीलदार आणि नायब तहसीलदार पदांची स्थिती काय?

शासनाच्या उत्तरानुसार, माहे सप्टेंबर 2023 अखेर किंवा त्यादरम्यान राज्यातील विविध विभागांमध्ये तहसीलदार आणि नायब तहसीलदार संवर्गातील मोठ्या प्रमाणात पदे रिक्त होती.

उपलब्ध माहितीनुसार एकूण:

तहसीलदार रिक्त पदे – 73
नायब तहसीलदार रिक्त पदे – 613
एकूण रिक्त पदे – 686

म्हणजेच त्या कालावधीतील उपलब्ध आकडेवारीनुसार महाराष्ट्रातील तहसीलदार आणि नायब तहसीलदार संवर्गात मिळून 686 पदे रिक्त होती.

यातील सर्वाधिक रिक्त पदे नायब तहसीलदार संवर्गातील होती. Revenue Department Tahsildar Vacancy 2026

विभागनिहाय रिक्त पदांचा संपूर्ण तपशील

शासनाच्या उत्तरामध्ये विभागनिहाय तहसीलदार आणि नायब तहसीलदार पदांची संख्या देण्यात आली आहे.

अ.क्र. विभाग तहसीलदार रिक्त पदे नायब तहसीलदार रिक्त पदे

1 छत्रपती संभाजीनगर 16 146
2 अमरावती 12 100
3 नाशिक 11 146
4 ठाणे 6 64
5 कोल्हापूर 8 69
6 नागपूर 20 88

एकूण सर्व विभाग 73 613

एकूण रिक्त पदे
तहसीलदार – 73
नायब तहसीलदार – 613

तहसीलदार + नायब तहसीलदार = 686 Revenue Department Tahsildar Vacancy 2026

कोणत्या विभागात किती पदे रिक्त होती?

1. छत्रपती संभाजीनगर विभाग

छत्रपती संभाजीनगर विभागामध्ये:

तहसीलदार – 16
नायब तहसीलदार – 146

अशा प्रकारे या विभागात एकूण 162 पदे रिक्त होती.

नायब तहसीलदार पदांच्या बाबतीत हा विभाग मोठ्या रिक्ततेच्या विभागांपैकी एक आहे.

2. अमरावती विभाग

अमरावती विभागामध्ये:

तहसीलदार – 12
नायब तहसीलदार – 100

एकूण 112 पदे रिक्त होती.

3. नाशिक विभाग

नाशिक विभागामध्ये:

तहसीलदार – 11
नायब तहसीलदार – 146

एकूण 157 पदे रिक्त होती.

नायब तहसीलदार पदांच्या बाबतीत नाशिक विभागामध्ये देखील मोठ्या प्रमाणात रिक्तता असल्याचे आकडेवारीवरून दिसून येते.

4. ठाणे विभाग

ठाणे विभागामध्ये:

तहसीलदार – 6
नायब तहसीलदार – 64

एकूण 70 पदे रिक्त होती.

5. कोल्हापूर विभाग

कोल्हापूर विभागामध्ये:

तहसीलदार – 8
नायब तहसीलदार – 69

एकूण 77 पदे रिक्त होती.

6. नागपूर विभाग

नागपूर विभागामध्ये:

तहसीलदार – 20
नायब तहसीलदार – 88

एकूण 108 पदे रिक्त होती. Revenue Department Tahsildar Vacancy 2026

तहसीलदार संवर्गाच्या बाबतीत नागपूर विभागात सर्वाधिक 20 रिक्त पदे होती.

सर्वाधिक रिक्त पदे कुठे होती?

उपलब्ध विभागनिहाय आकडेवारीचा विचार केला तर नायब तहसीलदार संवर्गामध्ये:

छत्रपती संभाजीनगर – 146
नाशिक – 146
अमरावती – 100
नागपूर – 88
कोल्हापूर – 69
ठाणे – 64

अशी रिक्त पदांची संख्या होती.

तहसीलदार संवर्गामध्ये:

नागपूर – 20
छत्रपती संभाजीनगर – 16
अमरावती – 12
नाशिक – 11
कोल्हापूर – 8
ठाणे – 6

अशी विभागनिहाय संख्या होती.

रिक्त पदांमुळे दैनंदिन कामकाजावर परिणाम होतो का?

रिक्त पदांची संख्या मोठी असल्यास त्याचा प्रशासनाच्या दैनंदिन कामकाजावर परिणाम होतो का, असा प्रश्न शासनाला विचारण्यात आला होता.

यावर शासनाच्या उत्तरामध्ये रिक्त पदे असल्याचे मान्य करण्यात आले आहे.

तहसीलदार आणि नायब तहसीलदार ही महसूल प्रशासनातील अत्यंत महत्त्वाची पदे आहेत. त्यामुळे या संवर्गातील अधिकारी उपलब्ध नसल्यास संबंधित कामकाजासाठी इतर अधिकाऱ्यांवर अतिरिक्त जबाबदारी सोपवावी लागते.

शासनाच्या उत्तरानुसार, रिक्त असलेल्या तहसीलदार आणि नायब तहसीलदार पदांचा अतिरिक्त कार्यभार त्याच संवर्गातील इतर अधिकाऱ्यांकडे सोपवून कामकाज करण्यात येत आहे.

याचा अर्थ असा की रिक्त पदांमुळे पदे पूर्णपणे कार्यरत नसली तरी प्रशासनाचे काम थांबवण्यात आलेले नाही. उपलब्ध अधिकाऱ्यांकडे अतिरिक्त कार्यभार देऊन कामकाज सुरू ठेवण्यात येत आहे. Revenue Department Tahsildar Vacancy 2026

तहसीलदार आणि नायब तहसीलदार पदे कशी भरली जातात?

शासनाच्या उत्तरामध्ये या संवर्गातील रिक्त पदे भरण्यासाठी सरळसेवा तसेच पदोन्नती या दोन्ही माध्यमातून कार्यवाही केली जात असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.

म्हणजेच रिक्त पदे भरण्यासाठी:

1. सरळसेवा भरती
2. पदोन्नती

या दोन्ही मार्गांचा वापर केला जातो.

त्यामुळे तहसीलदार किंवा नायब तहसीलदार संवर्गातील रिक्त पदांची भरती ही केवळ एका पद्धतीने होत नाही.

शासनाने रिक्त पदे भरण्यासाठी काय कार्यवाही केली?

शासनाच्या उत्तरानुसार, तहसीलदार व नायब तहसीलदार संवर्गातील रिक्त पदे वेळोवेळी सरळसेवेने तसेच पदोन्नतीने भरण्याबाबत कार्यवाही करण्यात आलेली आहे.

याचा अर्थ शासनाने रिक्त पदांकडे दुर्लक्ष केलेले नसून उपलब्ध पदे भरण्यासाठी वेळोवेळी आवश्यक प्रक्रिया राबवण्यात आली आहे.

याशिवाय उत्तरामध्ये सध्याच्या स्थितीबाबतही महत्त्वाची माहिती देण्यात आली आहे. Revenue Department Tahsildar Vacancy 2026

सध्याच्या माहितीनुसार किती पदे रिक्त आहेत?

शासनाच्या उत्तरातील पुढील माहितीनुसार, तहसीलदार आणि नायब तहसीलदार संवर्गातील रिक्त पदांची संख्या पूर्वीच्या आकडेवारीपेक्षा कमी झालेली दिसून येते.

उत्तरामध्ये नमूद करण्यात आले आहे की:

तहसीलदार संवर्गातील 22 पदे रिक्त
नायब तहसीलदार संवर्गातील 293 पदे रिक्त

म्हणजे या नमूद केलेल्या स्थितीनुसार एकूण:

22 + 293 = 315 पदे

रिक्त होती.

ही संख्या वर दिलेल्या सप्टेंबर 2023 अखेरच्या 686 रिक्त पदांच्या आकडेवारीपेक्षा वेगळी आहे.

त्यामुळे विद्यार्थ्यांनी दोन्ही आकडे एकच समजू नयेत. Revenue Department Tahsildar Vacancy 2026

686 आणि 315 या दोन आकड्यांमध्ये फरक का आहे?

हा मुद्दा विद्यार्थ्यांसाठी विशेष महत्त्वाचा आहे.

शासनाच्या उत्तरामध्ये एका ठिकाणी माहे सप्टेंबर 2023 अखेर किंवा त्यादरम्यानची विभागनिहाय रिक्त पदांची आकडेवारी देण्यात आली आहे.

त्या आकडेवारीनुसार:

73 तहसीलदार + 613 नायब तहसीलदार = 686 रिक्त पदे

तर उत्तराच्या पुढील भागात नमूद केलेल्या स्थितीनुसार:

22 तहसीलदार + 293 नायब तहसीलदार = 315 रिक्त पदे

म्हणून 686 हा जुना/संदर्भित विभागनिहाय आकडा आहे, तर 315 हा उत्तरात नमूद केलेल्या नंतरच्या स्थितीतील आकडा आहे.

दरम्यानच्या काळात काही पदे पदोन्नतीने किंवा सरळसेवेने भरली गेल्यामुळे रिक्त पदांची संख्या कमी झालेली असण्याचे शासनाच्या उत्तरातून स्पष्ट होते.

रिक्त पदे भरण्याची प्रक्रिया शासन स्तरावर सुरू

शासनाने स्पष्ट केले आहे की तहसीलदार आणि नायब तहसीलदार संवर्गातील रिक्त पदे भरण्याबाबतची कार्यवाही शासन स्तरावर सुरू आहे.

विशेषतः उत्तरामध्ये:

तहसीलदार संवर्गातील 22 पदे
नायब तहसीलदार संवर्गातील 293 पदे

रिक्त असल्याचे नमूद करण्यात आले असून, ही पदे पदोन्नतीने / सरळसेवेने भरण्याबाबतची कार्यवाही शासन स्तरावर सुरू आहे.

यामुळे महसूल विभागातील या पदांशी संबंधित भरती किंवा पदोन्नती प्रक्रियेकडे उमेदवारांचे लक्ष राहणे महत्त्वाचे आहे.

तहसीलदार पदाचे महत्त्व काय आहे?

तहसीलदार हा महसूल प्रशासनातील अत्यंत महत्त्वाचा अधिकारी आहे.

तालुका पातळीवरील महसूल प्रशासन, जमीन महसूल, विविध महसूल विषयक कामकाज, प्रशासकीय जबाबदाऱ्या आणि शासनाच्या विविध योजनांच्या अंमलबजावणीमध्ये तहसीलदारांची महत्त्वाची भूमिका असते.

त्यामुळे तहसीलदार पद रिक्त राहिल्यास संबंधित अधिकाऱ्यांवर अतिरिक्त जबाबदारी येऊ शकते.

नायब तहसीलदार पदाचे महत्त्व काय?

नायब तहसीलदार हे देखील महसूल प्रशासनातील महत्त्वाचे पद आहे.

तहसीलदारांच्या अधिपत्याखाली विविध महसूल व प्रशासकीय कामकाजात नायब तहसीलदारांची महत्त्वाची भूमिका असते.

त्यामुळे नायब तहसीलदार पदांची संख्या मोठ्या प्रमाणात रिक्त असल्यास त्याचा प्रशासकीय व्यवस्थेवर परिणाम होण्याची शक्यता असते.

याच कारणामुळे शासनाकडून रिक्त पदांचा अतिरिक्त कार्यभार इतर अधिकाऱ्यांकडे सोपवून कामकाज सुरू ठेवले जात आहे.

विद्यार्थ्यांसाठी या अपडेटचा अर्थ काय?

तहसीलदार आणि नायब तहसीलदार पदांशी संबंधित भरतीची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी हा अपडेट महत्त्वाचा आहे.

या माहितीतून काही महत्त्वाचे मुद्दे समोर येतात:

1. महसूल विभागात मोठ्या प्रमाणात पदे रिक्त होती

सप्टेंबर 2023 अखेरच्या उपलब्ध आकडेवारीनुसार तहसीलदार आणि नायब तहसीलदार संवर्गात मिळून 686 पदे रिक्त होती.

2. नायब तहसीलदार पदांची रिक्तता मोठी होती

एकूण 613 नायब तहसीलदार पदे रिक्त असल्याचे विभागनिहाय आकडेवारीत नमूद करण्यात आले होते.

3. तहसीलदार पदेही रिक्त होती

तहसीलदार संवर्गातील 73 पदे रिक्त होती.

4. रिक्त पदांचा अतिरिक्त कार्यभार इतर अधिकाऱ्यांकडे

रिक्त पदांमुळे कामकाज ठप्प होऊ नये म्हणून त्यांचा अतिरिक्त कार्यभार त्याच संवर्गातील इतर अधिकाऱ्यांकडे देण्यात आला.

5. पदे भरण्यासाठी सरळसेवा आणि पदोन्नती

रिक्त पदे सरळसेवा तसेच पदोन्नतीने भरण्याची कार्यवाही करण्यात येत आहे.

6. नंतरच्या स्थितीत रिक्त पदांची संख्या कमी

शासनाच्या उत्तरातील पुढील माहितीनुसार तहसीलदार संवर्गात 22 आणि नायब तहसीलदार संवर्गात 293 पदे रिक्त होती.

7. पुढील भरतीची शक्यता लक्षात घेणे आवश्यक

शासन स्तरावर पदे भरण्याची कार्यवाही सुरू असल्यामुळे महसूल विभागातील संबंधित भरतीच्या अधिकृत जाहिराती, शासन निर्णय आणि विभागीय सूचना उमेदवारांनी नियमितपणे तपासणे आवश्यक आहे.

हा अपडेट स्पर्धा परीक्षेच्या विद्यार्थ्यांसाठी का महत्त्वाचा आहे?

महाराष्ट्रातील MPSC आणि इतर सरकारी भरती परीक्षांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी महसूल विभागातील पदांची माहिती महत्त्वाची आहे.

विशेषतः तहसीलदार आणि नायब तहसीलदार ही पदे महाराष्ट्राच्या प्रशासकीय व्यवस्थेतील महत्त्वाची पदे असल्यामुळे या पदांशी संबंधित रिक्त पदांची संख्या, भरती प्रक्रिया आणि शासनाची भूमिका विद्यार्थ्यांनी लक्षात ठेवावी.

मात्र एक महत्त्वाची गोष्ट लक्षात घ्या:

रिक्त पदांची संख्या म्हणजे लगेच तेवढ्या पदांची अधिकृत भरती जाहिरात निघाली आहे, असा अर्थ होत नाही.

रिक्त पदांपैकी काही पदे पदोन्नतीने आणि काही पदे सरळसेवेने भरली जाऊ शकतात. त्यामुळे प्रत्यक्ष भरतीची संख्या आणि पद्धत अधिकृत जाहिरात किंवा शासनाच्या अंतिम निर्णयानुसारच निश्चित होते. Revenue Department Tahsildar Vacancy 2026

प्रश्न आणि शासनाचे उत्तर – सोप्या भाषेत

या प्रकरणातील प्रश्नांचा सोपा अर्थ समजून घेऊया.

प्रश्न 1: राज्यात तहसीलदार व नायब तहसीलदार पदे किती रिक्त आहेत?

शासनाच्या उत्तरातील सप्टेंबर 2023 अखेरच्या विभागनिहाय आकडेवारीनुसार:

तहसीलदार – 73
नायब तहसीलदार – 613
एकूण – 686

नंतरच्या स्थितीबाबत उत्तरात:

तहसीलदार – 22
नायब तहसीलदार – 293
एकूण – 315

अशी माहिती देण्यात आली. Revenue Department Tahsildar Vacancy 2026

प्रश्न 2: मोठ्या प्रमाणात पदे रिक्त असल्यामुळे दैनंदिन कामकाजावर परिणाम होतो का?

रिक्त पदे असल्याचे शासनाने मान्य केले आहे. मात्र कामकाज सुरळीत ठेवण्यासाठी रिक्त पदांचा अतिरिक्त कार्यभार त्याच संवर्गातील इतर अधिकाऱ्यांकडे सोपवून कामकाज करण्यात येत आहे.

प्रश्न 3: रिक्त पदे तातडीने भरण्यासाठी शासनाने काय कार्यवाही केली?

शासनाच्या उत्तरानुसार रिक्त पदे वेळोवेळी सरळसेवेने तसेच पदोन्नतीने भरण्याबाबत कार्यवाही करण्यात आली आहे. पुढील रिक्त पदे भरण्याबाबतही शासन स्तरावर कार्यवाही सुरू आहे.

प्रश्न 4: विलंबाची कारणे काय आहेत?

उपलब्ध उत्तरामध्ये या प्रश्नासाठी स्वतंत्रपणे कोणतेही कारण नमूद केलेले नाही.

शासनाच्या उत्तरातील शेवटच्या नोंदीनुसार “प्रश्न उद्भवत नाही” असे नमूद करण्यात आले आहे.

महत्त्वाचे आकडे एका नजरमध्ये

सप्टेंबर 2023 अखेरचे तहसीलदार रिक्त पदे 73
सप्टेंबर 2023 अखेरचे नायब तहसीलदार रिक्त पदे 613
सप्टेंबर 2023 अखेरची एकूण रिक्त पदे 686
उत्तरातील नंतरची तहसीलदार रिक्त पदे 22
उत्तरातील नंतरची नायब तहसीलदार रिक्त पदे 293
उत्तरातील नंतरची एकूण रिक्त पदे 315

विभागनिहाय महत्त्वाचे आकडे – एक नजर

विभाग तहसीलदार नायब तहसीलदार एकूण
छत्रपती संभाजीनगर 16 146 162
अमरावती 12 100 112
नाशिक 11 146 157
ठाणे 6 64 70
कोल्हापूर 8 69 77
नागपूर 20 88 108
एकूण 73 613 686

उमेदवारांनी काय लक्षात ठेवावे?

तहसीलदार आणि नायब तहसीलदार पदांमध्ये रस असलेल्या उमेदवारांनी खालील गोष्टी लक्षात ठेवणे महत्त्वाचे आहे:

महसूल विभागात तहसीलदार व नायब तहसीलदार पदांची रिक्तता मोठ्या प्रमाणात होती.
उपलब्ध विभागनिहाय जुन्या आकडेवारीनुसार एकूण 686 पदे रिक्त होती.
यामध्ये नायब तहसीलदार पदांची संख्या 613 होती.
तहसीलदार पदांची संख्या 73 होती.
रिक्त पदांचा अतिरिक्त कार्यभार इतर अधिकाऱ्यांकडे देऊन कामकाज सुरू ठेवण्यात आले.
पदे भरण्यासाठी सरळसेवा आणि पदोन्नती या दोन्ही माध्यमातून कार्यवाही केली जाते.
उत्तरातील नंतरच्या स्थितीनुसार तहसीलदारांची 22 आणि नायब तहसीलदारांची 293 पदे रिक्त होती.
या पदांची भरती/पदोन्नती प्रक्रिया शासन स्तरावर सुरू असल्याचे उत्तरात नमूद आहे.
रिक्त पदांची संख्या आणि अधिकृत भरतीची संख्या वेगवेगळी असू शकते, त्यामुळे उमेदवारांनी अधिकृत जाहिरात येईपर्यंत अंतिम पदसंख्या गृहीत धरू नये.

निष्कर्ष

महाराष्ट्रातील तहसीलदार आणि नायब तहसीलदार संवर्गातील रिक्त पदांबाबत शासनाने दिलेल्या उत्तरातून महसूल विभागातील मनुष्यबळाची स्थिती स्पष्ट होते.

सप्टेंबर 2023 अखेरच्या उपलब्ध विभागनिहाय आकडेवारीनुसार राज्यातील विविध विभागांमध्ये 73 तहसीलदार आणि 613 नायब तहसीलदार, अशी एकूण 686 पदे रिक्त होती.

यामध्ये छत्रपती संभाजीनगर आणि नाशिक विभागात नायब तहसीलदारांची प्रत्येकी 146 पदे रिक्त होती, तर तहसीलदार संवर्गात नागपूर विभागात सर्वाधिक 20 पदे रिक्त होती.

रिक्त पदांचा अतिरिक्त कार्यभार त्याच संवर्गातील इतर अधिकाऱ्यांकडे सोपवून प्रशासकीय कामकाज सुरू ठेवण्यात येत असल्याचे शासनाने स्पष्ट केले आहे.

तसेच तहसीलदार आणि नायब तहसीलदार संवर्गातील रिक्त पदे सरळसेवेने तसेच पदोन्नतीने भरण्याची कार्यवाही वेळोवेळी करण्यात आली असून, उत्तरातील पुढील स्थितीनुसार 22 तहसीलदार आणि 293 नायब तहसीलदार, अशी 315 पदे रिक्त असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.

त्यामुळे महसूल विभागातील भरतीची तयारी करणाऱ्या उमेदवारांसाठी हा अपडेट महत्त्वाचा आहे. मात्र 686 किंवा 315 या आकड्यांना थेट आगामी भरतीची पदसंख्या समजू नये. प्रत्यक्ष भरती किती पदांसाठी होणार, कोणत्या माध्यमातून होणार आणि त्यासाठी कोणती पात्रता/निवड प्रक्रिया असेल, हे संबंधित अधिकृत जाहिरात आणि शासनाच्या पुढील निर्णयावर अवलंबून असेल. Revenue Department Tahsildar Vacancy 2026

MPSC Civil Engineering Rules